Nieuw lesplan krijgt vorm

Deze week had ik een project gepland voor mijn 3 oudsten. Mijn opdracht voor hen bestond ditmaal maar uit één woord: fysica. Het was de bedoeling dat ze dit zelf verder inkleden en er een werkstuk rond maken. En dat ze het geleerde op het einde van de week zouden omzetten in een lapbook.

Het doel was dat ze leren wat fysica precies inhoudt. Fysica is iets dat je in grote lijnen moet kennen voor in het dagelijks leven, maar al die extra's die erbij komen in de schoolboeken, zoals de vele proeven en formules, da's meer voor de individu die daar echt een interesse voor heeft en er zijn hobby van wil maken, vind ik persoonlijk. Of voor hen die dat later in hun beroep nodig hebben. Als ik dat opzoek in een encyclopedie of op het internet, dan moet ik geen dikke boeken doorlezen om te weten te komen wat fysica inhoudt en wat de toepassingen er van zijn. Media zoals Wikipedia en de Watchtower Library (Ontwaakt!) vind ik daar zeer geschikt voor. De onderdelen waar je dan meer over wil weten, daar kan je gewoon op klikken en zo steeds verder. En zo verken je datgene wat je interesseert en wordt het niet saai of irritant. En de dingen die je interesseren, blijven gewoonlijk ook hangen. Op een werkblad bij een schoolboek wordt datgene aangeboden wat anderen vinden dat je zou moeten interesseren... Niet echt stimulerend om verder te zoeken. En zelfs als het je interesseert, ben je niet echt geneigd om nadien nog verder uit te diepen wat je in de klas "leert". Geef nu toe, wie van ons ging vroeger 's avonds na schooltijd nog de behandelde lessen van die dag in de klas, verder uitdiepen? (En ja, zulke personen zijn er wel, maar de meeste onder ons hadden na een hele dag er toe gedwongen te worden op school, echt wel genoeg van leren en wilden alleen nog maar aan ontspanning denken!)

Het schoolsysteem vernietigt de natuurlijke leergierigheid en onderzoeksdrang van een kind. Alles wordt hen steeds aangeboden en opgedragen. Op school is het nu eenmaal steeds "moeten". En bij nalatigheid of faling volgt er een bestraffing door middel van minder punten... Nog maar gezwegen over de constante competitie en het vergelijken onderling. Wat een leerkracht zelfs met de beste bedoelingen niet kan voorkomen.

Dus, zoals verteld, ik gaf de opdracht "fysica". Na de eerste dag was ik er al achter dat deze opdracht enigszins anders ging uitlopen dan verwacht. Mijn dochters stonden er nogal kritisch tegenover. "Wat moet ik daar nu mee?"

Mijn oudste is al voldoende volwassen om er aan te beginnen zodra ze tijd heeft en er altijd iets goeds van te maken, ook als zij daar in eerste instantie tegenop ziet. Dus als zij bedenkelijk kijkt wanneer ik weer eens een "vreemde" opdracht geef, dan maak ik mij geen zorgen hihi.

Er was een iets uitgebreider gesprek nodig met mijn tweede dochter over wat ik allemaal bedoelde. Zij was de moedigste en begon er die eerste dag dan toch maar aan. Ik had haar enkele voorbeelden gegeven en met één van die voorbeelden ging ze aan de slag... (enkel een naam van een persoon die ik genoemd had.) Wat diezelfde dag nog resulteerde in een hele uitleg van haar aan mij over al de interessante dingen ze gevonden had! (Ik dolblij en opgelucht... hihi!)

Mijn derde had wat meer tijd nodig om moed te vinden, zag van de drie de opdracht het minst zitten. (Begrijpelijk, want heeft ook nog geen fysica in haar lespakket gehad, dus onbekend terrein.) Ik had haar eveneens gezegd dat ze eens moest kijken of er iets specifiek tussen zat wat haar interesseerde. En zo vond ze de volgende dag dus iets en begon er ook aan. En de dag nadien kreeg ik ook van haar te horen dat ze het nu wel interessant vond en wel zag zitten. :-)

Het onderwerp wat mijn tweede vond en verder wil uitwerken, heeft eigenlijk niet meer zoveel te maken met fysica. Vandaar dat ik zei dat deze opdracht anders ging uitlopen dan verwacht. Maar wel in een positieve zin! Ik heb veel gelezen over notebooking, lapbooking en unschooling enz. En zonder dat ik het verwacht had, heb ik datgene bereikt waar ik al zo vaak over las! Dat een kind dus een onderwerp kiest (of krijgt aangeboden om op gang te helpen) dat hem/haar interesseert en dat dan verder uitpluist, zodanig dat het een echte leerzame les wordt.

Dus al tijdens de tweede dag paste ik de opdracht aan. Het thema bleef fysica van waaruit ze hun reis moeten starten, maar ze mogen zelf inkleden welke richting dat ze van daaruit dan verder gaan. Als ze beginnen met het onderwerp fysica, lezen en leren ze daar toch al direct iets over, terwijl ze verder speuren naar puntjes die hen wat meer interesseren.

En daaruit ontstond mijn nieuw lesplan! Wat ik nu wil proberen is ze elke keer (voorlopig geen vast schema, maar wanneer het lukt) een ander thema aan te bieden (tenzij ze zelf al iets gevonden hebben dat ze willen onderzoeken) en hen dan diezelfde werkwijze laten volgen. Ik ga hierbij zeker gebruik maken van de vakken die gebruikelijk zijn in het secundair onderwijs, als thema zoals ik nu dus deed. Dit wil zeggen dat ik het thema fysica dus nog meerdere keren zal aanbieden, en zo ook de andere vakken. Hier gaan ze veel meer mee leren dan door altijd maar die werkbladen in te vullen. Voor de taalvakken werken we gewoon verder met het materiaal dat we hebben.

Thema's kunnen bijvoorbeeld zijn: geografie, geschiedenis, bijbelse geschiedenis, literatuur, kunst, cultuur, geneeskunde, chemie, biologie, economie, muziekgeschiedenis, klassieke talen, technologie, fysica, taalwetenschap, psychologie, wiskunde (de leuke kanten ervan hihi) enz. Heel wat van deze thema's komen trouwens ook in het tijdschrift Ontwaakt! regelmatig aan bod.

Ook de twee jongsten heb ik (bij toeval) aangemoedigd tot exploreren. Mijn zoon houdt enorm van onderzoeken en vooral van experimenteren. (En betrekt maar al te graag zijn zussen in zijn ontdekkingstochten.) We hebben een microscoop en die haalde hij net deze dagen nog eens te voorschijn. Dus spoorde ik hem aan om de volgende dag daar wat proeven mee te doen en dingen te onderzoeken. En dat deed hij. :-) Hij kwam regelmatig vertellen wat hij ontdekt had en soms kwam hij ons allemaal roepen om te komen kijken. (Of hij komt met microscoop en al tot in mijn bed hihi.) Verder heb ik ook enkele keren mee gezocht naar dingen die we onder de microscoop konden bekijken. We vonden het echt leerzaam en vooral leuk! :-)

Mijn kids hebben mij ooit al meerdere malen verteld dat die werkbladen zo ontmoedigend en vaak saai zijn... Die ontnemen hen echt de zin om te leren en te exploreren.

Mijn derde dochter, die vorig jaar examens voor het basisonderwijs aflegde, vertelde me dat ze nadien de smaak van studeren terug te pakken had en de eerste periode na de examens haar lessen graag deed. Maar na een tijdje sloeg de sleur toch terug toe en nu doet ze het weer niet meer zo graag. Dus nogal een geluk dat ik in diezelfde periode ben begonnen met ernstig te speuren naar een nieuw lesplan.

Ben benieuwd naar het einde van de week, want dan is het de bedoeling om de oudsten hun eerste lapbooks te laten maken. Spannend! :-) (Of eventueel volgende week, als het deze week niet moest lukken. Ik probeer steeds tot een bepaalde mate flexibel te blijven.) Ik heb al heel wat mini-boekjes voorgeknipt en ineen geknutseld, om het hen zo makkelijk mogelijk te maken de eerste keer. En ik ga hun natuurlijk helpen indien gewenst. Want ook tegenover lapbooking staan ze wat kritisch. Maar mijn ervaring leert me dat, zodra ze datgene waar ze kritisch tegenover staan, geprobeerd hebben, ze het meestal wel leuk vinden. Dus ik moet hen gewoon even doen doorbijten. Handje vasthouden, over de streep trekken, enz. Hihi.

Mijn doel is wel om die natuurlijke drang naar leren en kennis opdoen, terug volledig te ontplooien in mijn kids. De eerste resultaten zijn al zeer beloftevol. :-)

En wat er zich hier allemaal afspeelde de afgelopen week in het huisonderwijs ten huize Lambregts, is alweer veel dichter bij het beeld dat ik had, toen ik nog geen kind had en nadacht over hoe ik later mijn kinderen huisonderwijs zou willen geven!