Eclectische onderwijsstijl

Deze week had ik nog eens de gelegenheid om een zuster te helpen. Ze heeft haar dochter tijdelijk van school gehaald wegens problemen en had wat informatie nodig over hoe ze haar nu voor een periode thuis kon lesgeven.

Door enkele zaken voor haar op te zoeken op het internet, kwam ik weer dingen tegen die mijn persoonlijke interesse opwekte. Na haar vertrek zette ik mijn speurtocht verder en opnieuw kwam ik (voor mij) nieuwe info tegen over leermethodes. En WEER werd ik geconfronteerd met het feit dat ik al die jaren lesgaf op een veel te schoolse manier naar mijn zin. Iets dat best tegenvalt als je weet dat ik absoluut tegen het schoolsysteem ben. (-> Persoonlijke weldoordachte keuze en dat recht heb ik.) Dus na al die jaren huisonderwijs ontdekken dat ik eigenlijk alsnog dat schoolsysteem gevolgd heb in mijn manier van lesgeven, is redelijk storend voor mij! :-(

Niettemin kan ik mijn teleurstelling hierover wel relativeren, want wat je niet weet, kun je ook niet toepassen of veranderen hè. En Jehovah heeft ons huisonderwijs altijd gezegend. Ik moest "roeien met de riemen die beschikbaar waren", zeg maar. En dat deed ik dus.

Maar nu ik meer en meer nieuwe info ontdek, verandert dit natuurlijk wel wat!

Ik heb wel al die jaren geweten, dat wat ik deed, niet ideaal was. Door de druk van buitenstaanders, onderwijsinspectie, examenvooruitzichten en mijn gezondheidsproblemen, ben ik die berg (veel te dure) schoolboeken als leiddraad gaan gebruiken. En omdat ik toen nog niet kon komen aan informatie over andere onderwijsmethodes, hield ik mij noodgedwongen aan datgene dat ik al kende vanuit mijn eigen jeugd: schoolboeken. Het werkte, maar het had zeker anders en veel beter gekund (ook veel minder stressvol en stukken goedkoper!).

Waar ik wel al meerdere jaren over wist en een boek over gekocht had (moeten bestellen, want daar vond je hier toen ook nog niet veel over en ik had op dat moment nog geen internet/computer), was de Montessorimethode. En daar probeerde ik ook wel een aantal zaken van in gedachte te houden en toe te passen waar mogelijk.

Een groot deel van mijn persoonlijke ervaring en overtuiging is terug te vinden op deze pagina: De Moore Formule. Een methode waar ik spijtig genoeg tot voor deze week nog nooit van gehoord had...

We spreken hier over een beproefde (Amerikaanse) huisonderwijsmethode, die al vele jaren tot succes leidt. Ik ben het niet volledig met elk detail eens (bv. ik vind en heb ervaren dat een kind - zeker als bijbelstudent - een veel rijkere en zelfstandige leerperiode tegemoet gaat tijdens zijn/haar jeugd als het op een jonge leeftijd leert lezen), maar het meeste van die methode ervaar ik toch hetzelfde.

Ik vind het telkens zeer bevrijdend zulke dingen te ontdekken. De wetenschap dat mijn toekomstige kleinkinderen nu een veel grotere kans hebben om echt van dat (verschrikkelijk en onnatuurlijk) schoolsysteem af te raken, is een zeer aanmoedigend vooruitzicht voor mij!

Het ironische is, dat ik ooit goed begonnen was, al die jaren terug, met mijn eerste kind. Ik maakte toen nog veel zelf en deed allerlei activiteiten met haar zonder schoolmateriaal. Dat had ik dus gewoon op die manier moeten blijven doen. Huisonderwijs stond toen eigenlijk nog in de kinderschoenen hier in België. En ik vermoed dat daardoor het schoolsysteem bij veel huisonderwijzers nog steeds doorweegt. De beproefde methoden uit ervaren huisonderwijslanden beginnen nu pas door te sijpelen bij ons...

Begrijp me niet verkeerd, ik hang niet één specifieke methode aan (tenzij die van mezelf... hihi). Huisonderwijs pas je aan elk kind individueel aan. Het onderzoeken van meerdere methodes en daar onderdelen van uitproberen, kan helpen om huisonderwijs op maat te ontwikkelen, wat een kind/gezin het beste ligt en wat aldus het beste resultaat oplevert. Dat noemt men een eclectische onderwijsstijl. (Eclecticus: iemand die uit alle stelsels of stijlen overneemt wat hem het beste voorkomt.)

Uiteindelijk valt ons huisonderwijs daar ook wel onder, maar ik was me dus niet bewust van het feit dat het schoolsysteem (curriculair onderwijs*) bij ons toch veel heeft doorgewogen door de jaren heen. Iets waar ik nu toch veel bewuster verandering in probeer te brengen sinds vorige zomer.

*Met curriculair onderwijs wordt huisonderwijs bedoeld waar de kinderen gebruik maken van schoolboeken.

Sommige vakken zijn moeilijk aan te leren zonder hulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld een vreemde taal. Tenzij je in de gelegenheid bent om je kind veelvuldig in contact te laten komen met anderstaligen (zoals wanneer partner of familie anderstalig is, of bij regelmatig verblijf in een andere taalomgeving - buitenland, Wallonië, anderstalige christelijke gemeente, enz.).

Maar dan nog hoeft dit niet per se met echte schoolboeken. Tegenwoordig zijn er ook in de boekhandel en supermarkt heel wat hulpmiddelen te verkrijgen om vreemde talen aan te leren (en stukken goedkoper dan schoolmateriaal). En op het internet vind je eveneens veel terug, vaak gratis.

Het zal nog wel even duren voor ik een voor ons aanvaardbaar evenwicht gevonden heb. Het kost ook vooral een flinke lading moed om te veranderen. Het is moeilijk iets los te laten waar je mee vertrouwd bent om dan in iets totaal nieuws en onbekend te springen. Dat ondervonden velen van ons ook wanneer we de waarheid omtrent Jehovah en de bijbel leerde kennen.

Onkosten besparen

Met huisonderwijs doe je sowieso altijd verlies, want je moet alles zelf bekostigen en je haalt die onkosten er nooit terug uit natuurlijk. Maar dan nog vind ik het een investering MEER DAN WAARD!

Wat een hulp kan zijn, is als jij je materiaal kan delen met anderen. Dan kun je samen de kosten dragen en dat scheelt natuurlijk een flink pak. Ook ik heb dat al gedaan.

Het goedkoopste is natuurlijk je materiaal zelf maken. Iets wat ik nu meer zou doen, moest ik een aantal jaren terug kunnen gaan in de tijd. Toen ik startte met huisonderwijs, moest ik mijn materiaal al snel zelf maken, omdat ik in de handel niet vond wat ik zocht. Ik ontwierp zo mijn eigen leesmethode. Want al het materiaal in de handel is vooral bedoeld voor 6-jarigen, die tegelijk ook al leren schrijven. Maar aangezien ik met mijn kinderen al enkele jaren eerder startte met leren lezen, was dat materiaal dus helemaal niet geschikt. En zo deed ik dat later dan ook met ons bijbels onderwijs. Weer vond ik nergens wat ik precies wou en na een heleboel andere dingen geprobeerd te hebben, ben ik dan ook maar alles zelf gaan maken.

Waar nu trouwens broeders en zusters van over de hele wereld mee voordeel van hebben. :-)

Maar… toen ik met dit avontuur begon, had ik nog geen computer. Dus dat was veeeeeeel werk. Daar kroop veel tijd en energie in. Knippen, plakken, tekenen, schrijven, … Op den duur kocht ik dan een kopieermachine, zodat ik niet alles voor elk kind helemaal opnieuw moest maken.

Maar met mijn toenemende ziekte was het niet makkelijk om al dat tijd- en energierovende werk te blijven volhouden. Dus ben op den duur toch afhankelijk geworden van aangekocht materiaal. (Behalve bijbels, dat ben ik blijven maken.)

Nu kan ik alles met de computer. Nu zou ik veel van dat lesmateriaal zelf kunnen maken. Maar ja, ik had alles al gekocht hè. En zo alles samen door de jaren heen is dat voor enorm veel geld. Om dat dan niet meer te gebruiken, vond ik lang toch een beetje te gek… Maar zoals je in mijn vorige blogs al kon merken, ben toch aan ’t proberen van een deel van dat materiaal los te geraken. :-)

Dus als je handig bent met een computer en geen energierovende ziektes hebt, is het echt een aanrader om je materiaal zelf te maken. Of anders toch een deel. Je bespaart er veel mee en je weet tenminste wat je kind krijgt, kunt het op maat maken en aanpassen enz.

Verder is er heel wat op het internet te vinden. Velen die materiaal zelf maken, zijn bereid dit te delen en als meerderen dit doen voor verschillende vakken, hebben ook meerderen daar voordeel van natuurlijk. De ene is handig met Excel, de andere met Word, weer iemand anders met PowerPoint enz.

Ik heb zelf zo al heel wat gemaakt. En zal dit steeds meer doen. Op die manier kan ik mijn kinderen veel doelgerichter lesgeven en verspillen we veel minder tijd aan zaken die overbodig zijn in al dat aangekocht lesmateriaal. Ook kan ik het materiaal zo aanpassen aan onze manier van onderwijs.

Ik doe ook heel wat ideetjes op van Engelstalige sites. In Groot-Brittannië, Australië en vooral de Verenigde Staten zijn er veel meer huisonderwijzers en velen van hen delen hun ervaringen en /of materiaal op het internet.

Het nut van “oplossingen”

Ik kocht ook niet voor alles de handleiding erbij, omdat die vaak erg duur zijn. En aangezien de oplossingen (soms ook correctiesleutel of sleutel genoemd) zelden apart te koop zijn, ben ik dus genoodzaakt geweest bij verschillende methodes zelf de oplossingen te maken. Zodat mijn kinderen hun werk zelf kunnen nakijken (waar ze vaak meer van leren dan wanneer ik de fouten aanduid op hun werkbladen). Maar ook voor mezelf, om snel iets te kunnen nakijken zonder dat ik eerst ook nog de oefening zelf helemaal moet ontleden en bij elk kind opnieuw zelf alles moet narekenen of opnieuw moet uitzoeken hoe het moet, enz.

Een lerares voor de klas doet elk jaar opnieuw hetzelfde. Zelfde vakken, zelfde niveau, enz. Dan weet je het wel op den duur. Of in het middelbaar behartigt één leerkracht meestal één vak of enkele vakken, ook telkens opnieuw. Maar ik heb voortdurend minimum 5 verschillende klassen onder mijn leiding, en te allen tijde ALLE vakken! En dan ook nog eens basis en secundair naast elkaar… Dus even snel in een oplossing kunnen kijken, is pure noodzaak. En delegeren naar de kinderen toe, dus ook. Anders blijf je dag en nacht bezig en geraak je gewoonweg nooit bij!

Nog een voordeel: de oudere kinderen kunnen dan ook makkelijk de jongere helpen. Met de oplossingen in de buurt, is iedereen in een handomdraai een geschikte leerkracht of assistent-leerkracht. Zelfs kleinere kinderen kunnen op die manier bijvoorbeeld een dictee geven aan oudere en het nog verbeteren ook!

Dus oplossingen bij materiaal heeft bij mij door de jaren heen steeds meer prioriteit gekregen. Ik ben nu wel meer genoodzaakt om dure handleidingen hiervoor aan te schaffen, zeker voor het secundair onderwijs, omdat het me aan energie en tijd ontbreekt zelf die dingen te blijven maken. Maar wat ik ooit al zelf kon maken, heb ik dan toch kunnen besparen. :-)