Eclectische onderwijsstijl

Deze week had ik nog eens de gelegenheid om een zuster te helpen. Ze heeft haar dochter tijdelijk van school gehaald wegens problemen en had wat informatie nodig over hoe ze haar nu voor een periode thuis kon lesgeven.

Door enkele zaken voor haar op te zoeken op het internet, kwam ik weer dingen tegen die mijn persoonlijke interesse opwekte. Na haar vertrek zette ik mijn speurtocht verder en opnieuw kwam ik (voor mij) nieuwe info tegen over leermethodes. En WEER werd ik geconfronteerd met het feit dat ik al die jaren lesgaf op een veel te schoolse manier naar mijn zin. Iets dat best tegenvalt als je weet dat ik absoluut tegen het schoolsysteem ben. (-> Persoonlijke weldoordachte keuze en dat recht heb ik.) Dus na al die jaren huisonderwijs ontdekken dat ik eigenlijk alsnog dat schoolsysteem gevolgd heb in mijn manier van lesgeven, is redelijk storend voor mij! :-(

Niettemin kan ik mijn teleurstelling hierover wel relativeren, want wat je niet weet, kun je ook niet toepassen of veranderen hè. En Jehovah heeft ons huisonderwijs altijd gezegend. Ik moest "roeien met de riemen die beschikbaar waren", zeg maar. En dat deed ik dus.

Maar nu ik meer en meer nieuwe info ontdek, verandert dit natuurlijk wel wat!

Ik heb wel al die jaren geweten, dat wat ik deed, niet ideaal was. Door de druk van buitenstaanders, onderwijsinspectie, examenvooruitzichten en mijn gezondheidsproblemen, ben ik die berg (veel te dure) schoolboeken als leiddraad gaan gebruiken. En omdat ik toen nog niet kon komen aan informatie over andere onderwijsmethodes, hield ik mij noodgedwongen aan datgene dat ik al kende vanuit mijn eigen jeugd: schoolboeken. Het werkte, maar het had zeker anders en veel beter gekund (ook veel minder stressvol en stukken goedkoper!).

Waar ik wel al meerdere jaren over wist en een boek over gekocht had (moeten bestellen, want daar vond je hier toen ook nog niet veel over en ik had op dat moment nog geen internet/computer), was de Montessorimethode. En daar probeerde ik ook wel een aantal zaken van in gedachte te houden en toe te passen waar mogelijk.

Een groot deel van mijn persoonlijke ervaring en overtuiging is terug te vinden op deze pagina: De Moore Formule. Een methode waar ik spijtig genoeg tot voor deze week nog nooit van gehoord had...

We spreken hier over een beproefde (Amerikaanse) huisonderwijsmethode, die al vele jaren tot succes leidt. Ik ben het niet volledig met elk detail eens (bv. ik vind en heb ervaren dat een kind - zeker als bijbelstudent - een veel rijkere en zelfstandige leerperiode tegemoet gaat tijdens zijn/haar jeugd als het op een jonge leeftijd leert lezen), maar het meeste van die methode ervaar ik toch hetzelfde.

Ik vind het telkens zeer bevrijdend zulke dingen te ontdekken. De wetenschap dat mijn toekomstige kleinkinderen nu een veel grotere kans hebben om echt van dat (verschrikkelijk en onnatuurlijk) schoolsysteem af te raken, is een zeer aanmoedigend vooruitzicht voor mij!

Het ironische is, dat ik ooit goed begonnen was, al die jaren terug, met mijn eerste kind. Ik maakte toen nog veel zelf en deed allerlei activiteiten met haar zonder schoolmateriaal. Dat had ik dus gewoon op die manier moeten blijven doen. Huisonderwijs stond toen eigenlijk nog in de kinderschoenen hier in België. En ik vermoed dat daardoor het schoolsysteem bij veel huisonderwijzers nog steeds doorweegt. De beproefde methoden uit ervaren huisonderwijslanden beginnen nu pas door te sijpelen bij ons...

Begrijp me niet verkeerd, ik hang niet één specifieke methode aan (tenzij die van mezelf... hihi). Huisonderwijs pas je aan elk kind individueel aan. Het onderzoeken van meerdere methodes en daar onderdelen van uitproberen, kan helpen om huisonderwijs op maat te ontwikkelen, wat een kind/gezin het beste ligt en wat aldus het beste resultaat oplevert. Dat noemt men een eclectische onderwijsstijl. (Eclecticus: iemand die uit alle stelsels of stijlen overneemt wat hem het beste voorkomt.)

Uiteindelijk valt ons huisonderwijs daar ook wel onder, maar ik was me dus niet bewust van het feit dat het schoolsysteem (curriculair onderwijs*) bij ons toch veel heeft doorgewogen door de jaren heen. Iets waar ik nu toch veel bewuster verandering in probeer te brengen sinds vorige zomer.

*Met curriculair onderwijs wordt huisonderwijs bedoeld waar de kinderen gebruik maken van schoolboeken.

Sommige vakken zijn moeilijk aan te leren zonder hulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld een vreemde taal. Tenzij je in de gelegenheid bent om je kind veelvuldig in contact te laten komen met anderstaligen (zoals wanneer partner of familie anderstalig is, of bij regelmatig verblijf in een andere taalomgeving - buitenland, Wallonië, anderstalige christelijke gemeente, enz.).

Maar dan nog hoeft dit niet per se met echte schoolboeken. Tegenwoordig zijn er ook in de boekhandel en supermarkt heel wat hulpmiddelen te verkrijgen om vreemde talen aan te leren (en stukken goedkoper dan schoolmateriaal). En op het internet vind je eveneens veel terug, vaak gratis.

Het zal nog wel even duren voor ik een voor ons aanvaardbaar evenwicht gevonden heb. Het kost ook vooral een flinke lading moed om te veranderen. Het is moeilijk iets los te laten waar je mee vertrouwd bent om dan in iets totaal nieuws en onbekend te springen. Dat ondervonden velen van ons ook wanneer we de waarheid omtrent Jehovah en de bijbel leerde kennen.

Onze benodigdheden

Wat ik ervaar als belangrijk, praktisch en nuttig bij het geven van huisonderwijs:

VEEL boekenkasten :-), veel schrijfgerief, stiften, kleurtjes, lijm, scharen, papier enz. Tenminste als je meerdere kinderen hebt natuurlijk. Als je maar één leerling hebt, geraak je spullen niet zo snel kwijt hè. Maar in een huis met meerdere personen wordt regelmatig iets “verloren” gelegd. Het lijkt wel of iedereen hier zo zijn eigen mening heeft over waar iets "opgeruimd" dient te worden... Hihi.

Een computer en een aantal leerzame programma’s of spellen is ook een grote hulp.

Zelf verkies ik laptops. Nemen veel minder plaats in en ze zijn enorm aanpasbaar aan situaties door hun mobiliteit. Wij kunnen evengoed bij goed weer vrij vlot onze “klas” naar buiten verhuizen, laptop(s) inclusief. Om les te geven, heb ik meestal enkel mijn laptop nodig. Aangezien ik al het lesmateriaal altijd inscan na aankoop en dus zo onmiddellijk bij de hand heb, in plaats van een berg kaften voor 5 verschillende leerjaren nodig te hebben (zoals in de tijd toen ik nog geen computer had: vaak een bureau vol kaften, papier en boeken!).

Of zoals tijdens de afgelopen examens: een laptop op mijn bureau in mijn slaapkamer plaatsen waar het kind in kwestie dan in alle rust op kon oefenen en voorbereiden voor die examens.

Een bord is ook wel handig. Heb het meerdere jaren zonder gedaan. En dat gaat ook. Maar toen ik er eenmaal één had, wou ik het toch niet meer kwijt. Het maakt iets uitleggen stukken eenvoudiger! Ook heb je dan de mogelijkheid om meerdere zaken tegelijk duidelijk te maken of aan meerdere kinderen tegelijk = weer besparing van tijd, energie en onkosten. (Anders gebruikte ik meer papier om dingen op uit te leggen, maar een bord is dus afveegbaar en telkens opnieuw te gebruiken.)

Onze boekenkasten zijn gevuld met een rijke verzameling van informatieboeken, voor alle leeftijden. We hebben wel over elk onderwerp iets, over het meeste zelfs meerdere boeken. We hebben dus onze eigen bibliotheek, vlak naast onze bureaus. Dat kocht ik natuurlijk niet allemaal ineens, maar deed er vele jaren over om dat alles te verzamelen.

Sommigen verkiezen hiervoor naar de openbare bibliotheek te gaan en ja, ik deed dat vroeger in mijn jeugd ook. Maar voor ons bleek het veel praktischer dit in huis te hebben. Als we telkens ons opzoekwerk zouden moeten uitstellen tot de dag dat we eens de kans hebben naar de bibliotheek te trekken, dan zou er veel werk blijven liggen. Ik verkies dat mijn kinderen hun werk zo snel mogelijk afwerken. Ik bemerkte al vaak dat wanneer iets uitgesteld wordt, het er vaak ofwel niet meer van komt, ofwel het zodanig lang wordt uitgesteld dat we amper nog weten waar het over ging of niet meer van toepassing is. Dus ik verkies dat ze alles thuis kunnen opzoeken en er direct werk van kunnen maken, zonder uitstel. (Nog maar gezwegen over de eindeloze afleidingen in een bibliotheek… Ik kon daar vele uren doorbrengen omdat daar zoooooooveel te zien valt!)

Zelf vond ik boeken voor ons gezin en in mijn gezondheidssituatie, een noodzakelijke investering. Maar je kunt dus eventueel onkosten besparen als het in jouw situatie wel haalbaar is om opzoekwerk in de openbare bibliotheek te doen. En als je kinderen oud en verantwoordelijk genoeg zijn, is via het internet opzoeken, ook een goedkoper alternatief dan zelf veel boeken kopen natuurlijk. (Ook veel makkelijker om prentjes te zoeken en te gebruiken in werkstukken.)

Verder is het belangrijk dat elk kind een eigen plaatsje heeft om aan zijn/haar lessen te kunnen werken. Heb je niet de ruimte voor aparte bureaus of is dit financieel niet haalbaar, dan kun je aan een gezamenlijke tafel/bureau dit doel bereiken door elk een eigen bureauonderlegger te geven. Maar een eigen plek is dus echt wel een noodzaak, ook als je maar één leerling hebt.

Ik heb één grote boekenkast met informatieboeken, dan een andere die men de “doe”-kast kan noemen, een “activiteitenkast”. Deze kast is gevuld meer in de richting van het Montessori-systeem. Met allerlei spellen en materialen om zelf mee aan de slag te gaan, te ontdekken en te leren, vaak op een plezierige manier.

De derde kast is vooral gevuld met kaften. Zowel met de werkbladen die nog gepland zijn, als met wat er al gedaan is (tijdens het afgelopen lesjaar, de rest is weggeborgen op zolder, want met 5 kinderen staat al snel alles overvol hihi).

Verder vindt men in die kast de boeken en materialen die in de andere 2 kasten niet meer bij gingen. :-)

(Kasten: Ikea Expedit 25 vakken plus opzetstuk 5 vakken.)

Elk jaar gaan we naar de boekenbeurs, en elk jaar moet ik daardoor mijn kasten grondig herschikken om het nieuwe materiaal er weer allemaal bij te krijgen. Dat is telkens opnieuw een serieus gepuzzel. Maar wonderwel lukt het haast altijd! Begrijpen wie begrijpen kan: een overvolle ruimte zodanig herschikt krijgen dat er toch nog meer bij kan! En elke keer zijn we er van overtuigd dat er nu ECHT niets meer bijkan… Hihi.

Gezinnen die met huisonderwijs willen beginnen en bij ons een kijkje komen nemen om te zien hoe dat er bij ons uitziet, schrikken meestal enorm. Dat kan nogal overweldigend zijn ja, als je zo bij ons voor het eerst binnenkomt. Zoiets als: oh nee, waar begin ik aan? Moet ik dat allemaal kopen? Daar heb ik geen plaats voor, hoe moet dat dan, enz.

Ik heb dat ook niet op één twee drie gekocht hè. Plus ik heb 5 kinderen. Plus ik ben al meer dan 12 jaar bezig met “verzamelen”. Plus, ik bèn een “verzamelaar” hihi.

Door mijn ervaring alleen al hoeft het bij een ander er zo nooit uit te gaan zien. Haha…


Natuurlijk kan het met veel minder! Je beslist zelf over wat je wilt gebruiken. Jij weet het beste (of je gaat dat nog te weten komen) wat jij en je kind nodig hebben.

Ja het is een feit: een groot deel van ons leven, ons huis, ons dagelijks ritme, staat bij ons in het teken van het huisonderwijs. Maar dat was daar niet zomaar ineens hè, dat is een groeiproces van jaren geweest. Ik ben ook begonnen met maar enkele boeken, enkele kaften, 1 boekenkast, 1 bureau en een bijzettafeltje, 1 pak papier… En… één leerling! :-)