Samenvatting van ons huidige huisonderwijs

Een samenvatting (tot nu toe) van het "eclectische" huisonderwijsplan ten huize Lambregts:

- unschooling (natuurlijk leren - zonder een schools systeem)

- notebooking

- lapbooking

- een deel Moore

- een deel Montessori

- een deel Mason

- VEEL Margitt :-)

- voor Tobi: VEEL Karel :-)

- en hopelijk ook VEEL MEER Natascha, Yana, Ilani, Tobi en Ashanti binnenkort :-)

- veel bijbels onderwijs (bijbel en bijbehorende publicaties, zelfontworpen materiaal, vergaderingen, prediking)

- op dit moment nog steeds te veel curriculair onderwijs, maar ik blijf werken aan het verminderen hiervan!

Buiten dat curriculair gedoe, zijn het allemaal methoden die een natuurlijke manier van leren ondersteunen en aanmoedigen.

Ik heb weinig bewust deze verschillende methoden kunnen toepassen tot voor kort, omdat ik er pas zo laat over leerde. Maar tijdens deze ontdekkingen herkende ik (gelukkig) wel veel van onze eigen onderwijsmanieren in deze verschillende methoden. Dus onbewust en instinctief paste ik wel al heel wat dingen toe. Het grote verschil nu is, dat ik vanaf nu bewust KIES om met deze methoden verder te blijven werken en daarin uit te breiden en het curriculair onderwijs (liefst sterk) te verminderen. Al die jaren dat mijn instincten voortduren mij erop wezen dat al dat schoolboekengedoe niet goed was voor mijn kids, heb ik wel steeds geprobeerd daar toch voorrang aan te geven. Gewoonweg omdat ik niet wist wat ik anders moest, eveneens deels uit angst voor de onderwijsinspectie en ook door een serieus gebrek aan moed. Ik voelde en merkte dat het verkeerd was; alleen al door mijn kinderen te observeren! Maar ik had het gevoel dat ik niet anders kon op dat moment. Ik ben wel altijd aan Jehovah blijven vragen om ons onderwijs te blijven verbeteren en steeds te laten groeien in de juiste richting. Daarom weet ik nu ook zeker dat mijn gevoel juist was en ik meer moet toepassen wat ik allemaal te weten ben gekomen tijdens mijn speurtocht naar betere en natuurlijkere onderwijsmethoden.

Eclectische onderwijsstijl

Deze week had ik nog eens de gelegenheid om een zuster te helpen. Ze heeft haar dochter tijdelijk van school gehaald wegens problemen en had wat informatie nodig over hoe ze haar nu voor een periode thuis kon lesgeven.

Door enkele zaken voor haar op te zoeken op het internet, kwam ik weer dingen tegen die mijn persoonlijke interesse opwekte. Na haar vertrek zette ik mijn speurtocht verder en opnieuw kwam ik (voor mij) nieuwe info tegen over leermethodes. En WEER werd ik geconfronteerd met het feit dat ik al die jaren lesgaf op een veel te schoolse manier naar mijn zin. Iets dat best tegenvalt als je weet dat ik absoluut tegen het schoolsysteem ben. (-> Persoonlijke weldoordachte keuze en dat recht heb ik.) Dus na al die jaren huisonderwijs ontdekken dat ik eigenlijk alsnog dat schoolsysteem gevolgd heb in mijn manier van lesgeven, is redelijk storend voor mij! :-(

Niettemin kan ik mijn teleurstelling hierover wel relativeren, want wat je niet weet, kun je ook niet toepassen of veranderen hè. En Jehovah heeft ons huisonderwijs altijd gezegend. Ik moest "roeien met de riemen die beschikbaar waren", zeg maar. En dat deed ik dus.

Maar nu ik meer en meer nieuwe info ontdek, verandert dit natuurlijk wel wat!

Ik heb wel al die jaren geweten, dat wat ik deed, niet ideaal was. Door de druk van buitenstaanders, onderwijsinspectie, examenvooruitzichten en mijn gezondheidsproblemen, ben ik die berg (veel te dure) schoolboeken als leiddraad gaan gebruiken. En omdat ik toen nog niet kon komen aan informatie over andere onderwijsmethodes, hield ik mij noodgedwongen aan datgene dat ik al kende vanuit mijn eigen jeugd: schoolboeken. Het werkte, maar het had zeker anders en veel beter gekund (ook veel minder stressvol en stukken goedkoper!).

Waar ik wel al meerdere jaren over wist en een boek over gekocht had (moeten bestellen, want daar vond je hier toen ook nog niet veel over en ik had op dat moment nog geen internet/computer), was de Montessorimethode. En daar probeerde ik ook wel een aantal zaken van in gedachte te houden en toe te passen waar mogelijk.

Een groot deel van mijn persoonlijke ervaring en overtuiging is terug te vinden op deze pagina: De Moore Formule. Een methode waar ik spijtig genoeg tot voor deze week nog nooit van gehoord had...

We spreken hier over een beproefde (Amerikaanse) huisonderwijsmethode, die al vele jaren tot succes leidt. Ik ben het niet volledig met elk detail eens (bv. ik vind en heb ervaren dat een kind - zeker als bijbelstudent - een veel rijkere en zelfstandige leerperiode tegemoet gaat tijdens zijn/haar jeugd als het op een jonge leeftijd leert lezen), maar het meeste van die methode ervaar ik toch hetzelfde.

Ik vind het telkens zeer bevrijdend zulke dingen te ontdekken. De wetenschap dat mijn toekomstige kleinkinderen nu een veel grotere kans hebben om echt van dat (verschrikkelijk en onnatuurlijk) schoolsysteem af te raken, is een zeer aanmoedigend vooruitzicht voor mij!

Het ironische is, dat ik ooit goed begonnen was, al die jaren terug, met mijn eerste kind. Ik maakte toen nog veel zelf en deed allerlei activiteiten met haar zonder schoolmateriaal. Dat had ik dus gewoon op die manier moeten blijven doen. Huisonderwijs stond toen eigenlijk nog in de kinderschoenen hier in België. En ik vermoed dat daardoor het schoolsysteem bij veel huisonderwijzers nog steeds doorweegt. De beproefde methoden uit ervaren huisonderwijslanden beginnen nu pas door te sijpelen bij ons...

Begrijp me niet verkeerd, ik hang niet één specifieke methode aan (tenzij die van mezelf... hihi). Huisonderwijs pas je aan elk kind individueel aan. Het onderzoeken van meerdere methodes en daar onderdelen van uitproberen, kan helpen om huisonderwijs op maat te ontwikkelen, wat een kind/gezin het beste ligt en wat aldus het beste resultaat oplevert. Dat noemt men een eclectische onderwijsstijl. (Eclecticus: iemand die uit alle stelsels of stijlen overneemt wat hem het beste voorkomt.)

Uiteindelijk valt ons huisonderwijs daar ook wel onder, maar ik was me dus niet bewust van het feit dat het schoolsysteem (curriculair onderwijs*) bij ons toch veel heeft doorgewogen door de jaren heen. Iets waar ik nu toch veel bewuster verandering in probeer te brengen sinds vorige zomer.

*Met curriculair onderwijs wordt huisonderwijs bedoeld waar de kinderen gebruik maken van schoolboeken.

Sommige vakken zijn moeilijk aan te leren zonder hulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld een vreemde taal. Tenzij je in de gelegenheid bent om je kind veelvuldig in contact te laten komen met anderstaligen (zoals wanneer partner of familie anderstalig is, of bij regelmatig verblijf in een andere taalomgeving - buitenland, Wallonië, anderstalige christelijke gemeente, enz.).

Maar dan nog hoeft dit niet per se met echte schoolboeken. Tegenwoordig zijn er ook in de boekhandel en supermarkt heel wat hulpmiddelen te verkrijgen om vreemde talen aan te leren (en stukken goedkoper dan schoolmateriaal). En op het internet vind je eveneens veel terug, vaak gratis.

Het zal nog wel even duren voor ik een voor ons aanvaardbaar evenwicht gevonden heb. Het kost ook vooral een flinke lading moed om te veranderen. Het is moeilijk iets los te laten waar je mee vertrouwd bent om dan in iets totaal nieuws en onbekend te springen. Dat ondervonden velen van ons ook wanneer we de waarheid omtrent Jehovah en de bijbel leerde kennen.

Onze benodigdheden

Wat ik ervaar als belangrijk, praktisch en nuttig bij het geven van huisonderwijs:

VEEL boekenkasten :-), veel schrijfgerief, stiften, kleurtjes, lijm, scharen, papier enz. Tenminste als je meerdere kinderen hebt natuurlijk. Als je maar één leerling hebt, geraak je spullen niet zo snel kwijt hè. Maar in een huis met meerdere personen wordt regelmatig iets “verloren” gelegd. Het lijkt wel of iedereen hier zo zijn eigen mening heeft over waar iets "opgeruimd" dient te worden... Hihi.

Een computer en een aantal leerzame programma’s of spellen is ook een grote hulp.

Zelf verkies ik laptops. Nemen veel minder plaats in en ze zijn enorm aanpasbaar aan situaties door hun mobiliteit. Wij kunnen evengoed bij goed weer vrij vlot onze “klas” naar buiten verhuizen, laptop(s) inclusief. Om les te geven, heb ik meestal enkel mijn laptop nodig. Aangezien ik al het lesmateriaal altijd inscan na aankoop en dus zo onmiddellijk bij de hand heb, in plaats van een berg kaften voor 5 verschillende leerjaren nodig te hebben (zoals in de tijd toen ik nog geen computer had: vaak een bureau vol kaften, papier en boeken!).

Of zoals tijdens de afgelopen examens: een laptop op mijn bureau in mijn slaapkamer plaatsen waar het kind in kwestie dan in alle rust op kon oefenen en voorbereiden voor die examens.

Een bord is ook wel handig. Heb het meerdere jaren zonder gedaan. En dat gaat ook. Maar toen ik er eenmaal één had, wou ik het toch niet meer kwijt. Het maakt iets uitleggen stukken eenvoudiger! Ook heb je dan de mogelijkheid om meerdere zaken tegelijk duidelijk te maken of aan meerdere kinderen tegelijk = weer besparing van tijd, energie en onkosten. (Anders gebruikte ik meer papier om dingen op uit te leggen, maar een bord is dus afveegbaar en telkens opnieuw te gebruiken.)

Onze boekenkasten zijn gevuld met een rijke verzameling van informatieboeken, voor alle leeftijden. We hebben wel over elk onderwerp iets, over het meeste zelfs meerdere boeken. We hebben dus onze eigen bibliotheek, vlak naast onze bureaus. Dat kocht ik natuurlijk niet allemaal ineens, maar deed er vele jaren over om dat alles te verzamelen.

Sommigen verkiezen hiervoor naar de openbare bibliotheek te gaan en ja, ik deed dat vroeger in mijn jeugd ook. Maar voor ons bleek het veel praktischer dit in huis te hebben. Als we telkens ons opzoekwerk zouden moeten uitstellen tot de dag dat we eens de kans hebben naar de bibliotheek te trekken, dan zou er veel werk blijven liggen. Ik verkies dat mijn kinderen hun werk zo snel mogelijk afwerken. Ik bemerkte al vaak dat wanneer iets uitgesteld wordt, het er vaak ofwel niet meer van komt, ofwel het zodanig lang wordt uitgesteld dat we amper nog weten waar het over ging of niet meer van toepassing is. Dus ik verkies dat ze alles thuis kunnen opzoeken en er direct werk van kunnen maken, zonder uitstel. (Nog maar gezwegen over de eindeloze afleidingen in een bibliotheek… Ik kon daar vele uren doorbrengen omdat daar zoooooooveel te zien valt!)

Zelf vond ik boeken voor ons gezin en in mijn gezondheidssituatie, een noodzakelijke investering. Maar je kunt dus eventueel onkosten besparen als het in jouw situatie wel haalbaar is om opzoekwerk in de openbare bibliotheek te doen. En als je kinderen oud en verantwoordelijk genoeg zijn, is via het internet opzoeken, ook een goedkoper alternatief dan zelf veel boeken kopen natuurlijk. (Ook veel makkelijker om prentjes te zoeken en te gebruiken in werkstukken.)

Verder is het belangrijk dat elk kind een eigen plaatsje heeft om aan zijn/haar lessen te kunnen werken. Heb je niet de ruimte voor aparte bureaus of is dit financieel niet haalbaar, dan kun je aan een gezamenlijke tafel/bureau dit doel bereiken door elk een eigen bureauonderlegger te geven. Maar een eigen plek is dus echt wel een noodzaak, ook als je maar één leerling hebt.

Ik heb één grote boekenkast met informatieboeken, dan een andere die men de “doe”-kast kan noemen, een “activiteitenkast”. Deze kast is gevuld meer in de richting van het Montessori-systeem. Met allerlei spellen en materialen om zelf mee aan de slag te gaan, te ontdekken en te leren, vaak op een plezierige manier.

De derde kast is vooral gevuld met kaften. Zowel met de werkbladen die nog gepland zijn, als met wat er al gedaan is (tijdens het afgelopen lesjaar, de rest is weggeborgen op zolder, want met 5 kinderen staat al snel alles overvol hihi).

Verder vindt men in die kast de boeken en materialen die in de andere 2 kasten niet meer bij gingen. :-)

(Kasten: Ikea Expedit 25 vakken plus opzetstuk 5 vakken.)

Elk jaar gaan we naar de boekenbeurs, en elk jaar moet ik daardoor mijn kasten grondig herschikken om het nieuwe materiaal er weer allemaal bij te krijgen. Dat is telkens opnieuw een serieus gepuzzel. Maar wonderwel lukt het haast altijd! Begrijpen wie begrijpen kan: een overvolle ruimte zodanig herschikt krijgen dat er toch nog meer bij kan! En elke keer zijn we er van overtuigd dat er nu ECHT niets meer bijkan… Hihi.

Gezinnen die met huisonderwijs willen beginnen en bij ons een kijkje komen nemen om te zien hoe dat er bij ons uitziet, schrikken meestal enorm. Dat kan nogal overweldigend zijn ja, als je zo bij ons voor het eerst binnenkomt. Zoiets als: oh nee, waar begin ik aan? Moet ik dat allemaal kopen? Daar heb ik geen plaats voor, hoe moet dat dan, enz.

Ik heb dat ook niet op één twee drie gekocht hè. Plus ik heb 5 kinderen. Plus ik ben al meer dan 12 jaar bezig met “verzamelen”. Plus, ik bèn een “verzamelaar” hihi.

Door mijn ervaring alleen al hoeft het bij een ander er zo nooit uit te gaan zien. Haha…


Natuurlijk kan het met veel minder! Je beslist zelf over wat je wilt gebruiken. Jij weet het beste (of je gaat dat nog te weten komen) wat jij en je kind nodig hebben.

Ja het is een feit: een groot deel van ons leven, ons huis, ons dagelijks ritme, staat bij ons in het teken van het huisonderwijs. Maar dat was daar niet zomaar ineens hè, dat is een groeiproces van jaren geweest. Ik ben ook begonnen met maar enkele boeken, enkele kaften, 1 boekenkast, 1 bureau en een bijzettafeltje, 1 pak papier… En… één leerling! :-)

Verzamelen

Ben nog steeds bezig met mijn lesmateriaal te ordenen en te bewerken. Zo kwam ik nog heel wat tegen dat ik wil wegdoen. Dus ook dat gaat nog op de koopjespagina terechtkomen. Ik had dit al veel eerder moeten doen, want veel van dat materiaal gebruik ik al meerdere jaren niet meer.

Wat ben ik toch een verzamelaar pff. Op zowat alle gebieden kennelijk. Ik verzamel zelfs kinderen… ;-)

Ik heb genoeg lesmateriaal om meerdere gezinnen te voorzien.

En dan te denken dat ik nu net van het gebruik van zoveel materiaal af wil.

Ach, ’t is nu zo hè. Moest ik het kunnen overdoen, had ik alsnog wel met teveel materiaal geëindigd. Want door de jaren heen kom je nu eenmaal altijd nieuwe dingen tegen die weer veel beter en doeltreffender zijn dan wat je al hebt. Ook als ik meer geld gehad had en meer in de richting van het Montessori-leersysteem had kunnen gaan, dan zou ik alsnog eindigen met teveel materiaal hoogstwaarschijnlijk hihi. Nu heb ik van alles wat en ook teveel. En als ik morgen iets tegenkom dat echt weer veel beter is (ben wel veel kieskeuriger nu door mijn ervaring) en ’t is betaalbaar, dan schaf ik het waarschijnlijk ook weer aan. Maar ’t zal nooit meer zoveel zijn als ik al deed in ’t verleden. Met mijn eigen werk werken, is veel doeltreffender, leuker en dus ook een stuk goedkoper. :-)

De onderwijsinspectie heeft er ook wel voor een deel invloed op gehad. De angst hen teleur te stellen enz. In hun aankondiging staat altijd dat ze het gebruikte materiaal willen zien… Dus dan sloeg ik in paniek. Niet dat dit ooit een probleem voor hen was. De eerste keer dat ze kwamen controleren, vielen ze al haast achterover van verbazing. Juist omdat ik zoveel materiaal had hihi. Mijn kasten stonden toen al vol en er zijn nadien alleen nog maar meer kasten bijgekomen. Toen had ik nog geen computer. Wat ze wel liever zagen. Maar eigenlijk heb je geen computer nodig om huisonderwijs te geven, heb het met gemak vele jaren zonder gedaan. Het is vooral door mijn gezondheid dat ik dat nadien wel nodig had. En ook om andere praktische redenen (zoals voor het bijbelse materiaal dat ik maak). Maar het is wel een feit: je kan je huisonderwijs een hele nieuwe dimensie geven als je eenmaal een computer hebt.

Nu zou ik die voorziening niet meer kunnen missen. Dus nu verzamel ik ook… computers. Hihi.

En vooral computerprogramma’s… Voor elk vak en elk leerjaar is er wel iets te vinden.

Nog een manier om op ander lesmateriaal te besparen. En op papier en inkt. :-)

Met de computer kunnen de kinderen ook meestal zelfstandig aan de slag. Ze hebben veel minder begeleiding nodig, wat dus nog een handig voordeel is voor mij.

Ach, ik kan al deze raad wel doorgeven aan anderen, maar ik ondervond ook al dat de meesten dat vaak liever zelf ondervinden. Gewoonlijk hoor ik een tijd later wel: je had toch gelijk! Nadat ze het “ongelukkigerwijs” zelf ondervonden. Dus ik heb het al opgegeven te verwachten dat anderen iets met mijn raad doen hihi. Misschien komen ze er op die manier alsnog een beetje vroeger achter dan wanneer ik niets zou zeggen. Dan scheelt het alsnog in de onkosten, stress enz. Wie weet... :-)

Nieuw lesplan: Notebooking

In al die jaren dat ik al huisonderwijs geef, is het al vaker voorgekomen dat we aan een punt van grote veranderingen kwamen. Vaak is het zo dat iemand die huisonderwijs geeft, haast voortdurend op zoek is naar "betere methodes". Het wil vooral zeggen dat je meegroeit met je kind(eren). Een methode die op een bepaald moment goed werkt, kan een tijd later wel eens niet meer werken. Een kind groeit voortdurend, ontwikkelt nieuwe capaciteiten en interesses en nieuwe behoeften volgen dan automatisch. Nog een voordeel van huisonderwijs: je kan je voortdurend aanpassen aan je kind, waardoor het echt onderwijs op maat krijgt!

Zo zijn de werkpakketjes bijvoorbeeld in de loop der jaren geëvolueerd van het dagelijks door mij persoonlijk verdelen toen de kinderen nog jonger waren, naar het hen zelf laten bepalen wat ze precies doen dagelijks, nu ze groter zijn. De twee jongsten krijgen op dit moment nog steeds vooraf samengestelde pakketjes. (Met dank aan mijn oudste dochter die zich daar nu over ontfermt!)

Maar de tijd ging voorbij, de kinderen groeiden en opnieuw veranderden de behoeften van ons gezin.

Daarom ging ik weer maar eens op zoek naar nieuwe methodes.

Wat ik vond, is eigenlijk iets dat we al jaren af en aan deden tussendoor: "notebooking". Alleen was ik mij er niet van bewust dat dit een naam heeft en als degelijke beproefde leermethode bestaat!

Ik voegde door de jaren heen allerlei aspecten van andere methodes toe. 

Eén methode waar ik al lang zeker positief tegenover sta bijvoorbeeld, is de Montessori-methode. Ik voegde dan ook een aantal elementen daarvan toe aan ons huisonderwijs, voor zover dit mogelijk was.

Ook "lapbooking" is iets dat mij zeer zeker aanspreekt. Maar iets moeilijker uit te voeren in onze situatie.

Ik was dan ook zeer verheugd toen ik onlangs "notebooking" ontdekte! Een eenvoudigere versie van "lapbooking", en zeer zeker uitvoerbaar in onze situatie! Het heeft aspecten van zowel de Montessori-methode als lapbooking. En zoals eerder gezegd, iets dat we, zonder het te beseffen, al lang af en toe toepasten!

Ik heb al wat ideeën uitgewerkt en plannen opgesteld. Ik  maakte al een heleboel sjablonen en drukte er ook al heel wat af. Sommige opdrachten gaf ik al door aan de drie oudste kinderen.

Maar er is nog wel wat werk aan de winkel voor de veranderingen zichtbaar gaan zijn!

Ik heb gelezen dat we, om dit echt goed te laten werken, de oude methode helemaal moet loslaten. Iets wat voor mij moeilijker is, omdat ik daar zo afhankelijk van ben geworden door de jaren heen. Met de oude methode bedoel ik het dagelijks verwerken van werkbladen. Ook de kinderen zijn daar al heel lang aan gewoon natuurlijk. Dus het aanpassingsproces zal nog even duren.

Ook komen de examens er weer aan en ditmaal is het de beurt aan mijn derde dochter. Eigenlijk moest ze vorig jaar al, maar door de verhuizing waar we toen net voor stonden en al volop voor aan het inpakken waren, zag ik dat echt helemaal niet zitten!

Maar dit keer wil ik het niet langer uitstellen, want ondertussen is ze al 12 en wil ik graag verder kunnen gaan met het secundair onderwijs. Iets wat ik tot nu toe nog steeds niet echt kon doordrijven, aangezien ze nog steeds eerst met de basismethodes moet bezig zijn ter voorbereiding van die examens. En daardoor ben ik nog niet onmiddellijk van die werkbladen vanaf. Die examens vinden plaats in een school en die toetsen zijn volledig gebaseerd op schoolmateriaal. Om mijn kinderen daar dus soepel door te krijgen, probeer ik steeds van soortgelijk materiaal gebruik te maken tijdens de voorbereidingen.

Persoonlijk vind ik dat ze veel meer leren als ze aan "notebooking" doen. Wij noemen dit hier eigenlijk werkstukken maken. Maar dan toegepast op zowat alles wat er te leren valt!

Ik ben toevallig enkele maanden geleden begonnen met de drie oudsten wekelijks een werkstuk te laten maken. Ze hebben daar enorm veel mee bijgeleerd! Zo'n werkstuk is altijd vakoverschrijdend. Er komt vaak natuurkunde, taal, economie, aardrijkskunde, geschiedenis, enz. bij aan bod. 

Neem gerust eens een kijkje op de pagina Projecten en Projecten uit het verleden. Daar kun je zien waar we ons op die manier al mee bezig gehouden hebben.

Mijn bedoeling is nu om dit op bijna alle vakken toe te passen.

Wanneer precies, dat weet ik nog niet. April is nu pioniersmaand en mei zal dan gewijd worden aan de voorbereidingen van de examens. Die vinden plaats in juni, dus waarschijnlijk kunnen we dan nadien pas echt grotere aanpassingen beginnen maken.

Ondertussen heb ik nog wat tijd om er verder over na te denken, nog wat opzoek- en voorbereidingswerk te doen en een uitgebreider plan te vormen over hoe we het precies allemaal gaan aanpakken.