Speurtocht in onderwijsmethoden

Ik moet toegeven: aan dit blog had ik jaren geleden al moeten beginnen. Ik geniet er zelf van, zowel van het schrijven (kan ik eindelijk mijn passie eens uiten zonder commentaar te krijgen hihi), als van het herlezen van elk blog. Telkens wanneer ik één van mijn blogs herlees, word ik daar vanzelf vrolijk van. Ik kan alleen maar hopen dat het bij (minstens enkele) andere medestrijders ook een lach op het gezicht brengt. Maar in elk geval weet ik nu al dat mijn kinderen er later ook veel plezier en zelfs nut van zullen hebben.

Momenteel ben ik druk bezig met het voorbereiden van ons eerste lapbook. Ik vertelde vorig jaar al over de veranderingen die ik wil en probeer door te voeren (o.a. notebooking -> meer met werkstukken werken, minder met schoolwerkbladen). Hoe verder ik zoek en hoe dieper ik graaf, hoe meer ik er van overtuigd raak dat het anders kan en moet. (Altijd al geweten, maar de gelegenheid en kennis was er nog niet.)

Spijtig genoeg heb ik tijdens deze ontdekkingstocht ook iets minder leuk ontdekt over mezelf en mijn huisonderwijs...

Ik ben mijn hele leven al tegen het schoolsysteem geweest. En wou dan ook mijn eigen kinderen ver weg houden van alles wat daar mee te maken heeft. Toch heb ik onbewust mijn eigen kinderen al die jaren eveneens opgezadeld met datzelfde schoolsysteem! Dat stelt me echt teleur. Dat wou ik nu net NIET!

Gewoonweg door hen steeds hetzelfde lesmateriaal als op school te geven. (En vaak zelfs wel dubbel en nog meer...) Werkbladen, werkbladen en nog eens werkbladen... Tja, het systeem heeft al die jaren wel gewerkt voor ons... maar enkel omdat ik er maar niet in slaagde een degelijk alternatief te vinden dat bij ons gezin past. En nu ik dat dan eindelijk begin te vinden (en vooral ook eindelijk de moed vind om die alternatieven daadwerkelijk te gebruiken), zijn we zoveel jaar verder. Mijn oudste wordt binnenkort al 17!

Hoe spijtig ik dit ook vind en hoe hard dit mij ook teleurstelt, ik ben wel blij DAT ik er alsnog achter gekomen ben. Dit voorkomt dat mijn kinderen later in dezelfde val terecht komen als ik.

Deels komt dit alles ook door de taboesfeer rond huisonderwijs in België, de weinige informatie die erover bekend is hier, en de pogingen van omstanders en inspectie om het huisonderwijs te ontmoedigen.

Het hoeft van mij niet per se volledig zonder werkbladen, maar toch heel wat minder van dat schoolmateriaal en meer natuurlijkere en leukere middelen!

Ik had lang geen computer en internet. Om les te geven is dit handig maar geen noodzaak. Wist ik altijd en beweer ik nu nog steeds. Maaaaaar... wat ik niet wist, is dat ik via het internet een hele nieuwe wereld zou ontdekken, de "homeschooling"-gewoonten van andere landen! EN WAUW, wat een openbaring! Keer op keer kwam ik mensen tegen met dezelfde ideeën als ik, met dezelfde strijd, met dezelfde doelen, met dezelfde "avonturen", met dezelfde idealen en noem maar op.

"Unschooling": nog nooit van gehoord voordien. ("Natural Learning".)

Notebooking en Lapbooking waren eveneens totaal onbekende termen voor mij...

Vandaag las ik het verhaal van een zuster, met exact dezelfde ideeën, doelen en overtuigingen als ik... En zo zijn er nog velen. IK BEN NIET ALLEEN! Keer op keer bemerkte ik dit de afgelopen jaren. Zo aanmoedigend!

Hoewel ik nu ons eerste lapbook-avontuur aan het voorbereiden ben, heb ik er geen idee van hoe ik daar moet inspringen. Ik lees niets dan positiefs erover en geloof er ook echt in, ben er helemaal van overtuigd dat notebooking en lapbooking DE manieren zijn om te leren en tevens ook perfect in het concept "Natural Learning" passen. Met notebooking heb ik al heel wat ervaring, omdat dit eigenlijk hetzelfde is als de werkstukken die wij maken. Maar lapbooking vind ik een grotere uitdaging, omdat hier toch wat meer planning bij komt kijken, en ook het uitvoeren is een stuk uitgebreider. Maar als ik rondneus op het internet, geniet ik van elk lapbook dat ik tegenkom, echt waar. Helemaal mijn ding en echt iets waarvan ik wil dat mijn kinderen het plezier en nut ervan leren kennen. En zo spijtig vind ik het dan, dat ik geen kleutertjes meer heb rondlopen! (Ik zal geduldig moeten wachten op mijn kleinkinderen zeker hè... hihi!)

Een ander nadeel is mijn gezondheid. Ook daardoor ben ik zo afhankelijk geworden van die werkbladen. Want daar kunnen de kinderen grotendeels zelfstandig mee werken, wat noodzakelijk is in ons gezin, omdat ik maar heel weinig nog echt actief les kan geven. Wel een goed getuigenis natuurlijk voor mensen die denken dat huisonderwijs door hun ziekte niet kan (ziektes zoals depressies, fibromyalgie en CVS bijvoorbeeld), want er is dus veel meer mogelijk dan je denkt. (En onderwijs geven aan je kids, betekent echt niet altijd de hele dag met hen bezig moeten zijn! - al komt dat natuurlijk ook wel eens voor.) Maar ik ken er ook met die ziektes, die dus niet met dat "schools" systeem werken, en echt dus volgens de "unschooling"-methode werken. Dus ik weet dat het mogelijk is. Het is een kwestie van wat men zijn kinderen aanleert hè. Ik heb hen geleerd die werkbladen zelfstandig te maken, dingen op te zoeken, zelf na te kijken enz. En dat loopt dus meestal als een trein. Maar ik had, als ik dat toen al geweten had, hen dus evengoed in de plaats kunnen leren notebooken en lapbooken van kleinsaf. Ik merk dat dit nu veel moeilijker is om op over te stappen. Ik moet daar in het begin natuurlijk serieuze inspanningen voor doen om hen dat aan te leren. Dat had ik dus beter gedaan toen ik fysiek nog meer aankon. Nu is die uitdaging veel groter en gaat het niet zo vlot als ik zou willen. Ik heb veel meer slechte dagen dan goede, dus op al die dagen wordt er meestal verder gewerkt met de werkbladen. Dit gaat momenteel nog niet anders. Helemaal er vanaf zal waarschijnlijk niet lukken en voor sommige vakken zijn werkbladen wel handig, zoals om in andere talen juist te leren schrijven enz. (... kan natuurlijk evengoed via notebooking.) De rest zal voor de volgende generatie zijn. Al de ervaring die ik nu nog op doe, daar hebben zij dan weer voordeel van. :-)

Voor ons eerste lapbook heb ik alle stappen tot nu toe al gevolgd. Eerst een thema gekozen, een planning gemaakt, de basis voor het lapbook gemaakt, de accessoires die aan de binnenkant komen, in elkaar gestoken... Het enige wat er nog rest is er aan beginnen. Daar moet ik dus echt wel een goede dag voor hebben. En mijn kinderen eveneens natuurlijk.

Naar het schijnt zou het allemaal makkelijker worden na je eerste keer... Hihi. Ik HOOP dat zo! Ik ben uren bezig geweest met research en knippen vandaag. En ook met steeds opnieuw alle informatie te lezen, om maar moed te vinden hihi.

Gewoonlijk als ik aan een nieuw avontuur begin, gaat dit meestal wel goed. Maar 't is de stap er naartoe hè...

Drempelvrees noemen ze dat zeker... :-)

Ik heb er speciaal voor gebeden tot Jehovah, en hem kennende, komt dat dus zeker wel in orde!

Ook leuk was toen ik vorige week ontdekte dat er zelfs een boek (of misschien zelfs boeken?) bestaat over het nut van gezelschapsspellen bij het onderwijs (sample). En zelfs dat gezelschapsspellen volledig het lesmateriaal kunnen vervangen, dat een kind alles wat het nodig heeft, kan leren met een verscheidenheid van spellen en met hier en daar wat aanpassingen! (Zoals ik de bijbelse spellen, die ik ontwerp, ook aanpas om ze niet enkel leuk te maken, maar ook altijd leerzaam.) Maar daar was ik ook altijd al van overtuigd. Toch leuk dat ook op een ander eens tegen te komen! (Natuurlijk weer in de Verenigde Staten...)

Gezelschapsspellen, het dagelijkse leven, notebooking, lapbooking, een vleugje van Montessori's leermethode, spelen, computerprogramma's , eigen ontworpen werkbladen en leermethodes, ... Zoveel mogelijkheden om je kind op een superleuke en natuurlijke manier te laten leren ZONDER al die werkboeken en lesboeken van school...

De zuster die ik aanhaalde, had het ook over de natuurlijke leerdrang van een kind. Tussen hun 0 en 5 jaar leren ze bergen verzetten (kruipen, lopen, eten, drinken, spreken, nadenken, redeneren, tellen, letters/woordjes herkennen, enz.), en dit allemaal ZONDER schoolwerkboeken en lesboeken! Een kind heeft de natuurlijke drang om voortdurend dingen te willen onderzoeken en te leren en doet dit meestal al spelende, niet via blaadjes invullen. Het enige wat wij moeten doen is die drang begeleiden en in goede banen leiden. En hoe leuker we dit aanpakken, hoe liever het kind zal blijven leren en hoe beter het kind zal slagen!

Ik verheug me wel enorm op dat lapbooken... Hopelijk kan ik er snel een blog over schrijven! :-)

Vrijheid

Drukke weken op het menu deze maand. Congressen, werk inhalen dat stillag tijdens de voorbereiding van de examens, voorbereiding voor de volgende leerjaren enz. De 2 oudsten die een toespraakje hebben (één deze week en de andere volgende week), plus dat zij beiden hulppionieren deze maand...

Vroeger veranderden we van leerjaar tijdens de schooljaren, meestal in het voorjaar. Maar sinds enkele jaren lukt dat niet meer zo, ’t komt meestal uit in de zomer toevallig. Tenminste, deels toch. De rest van de vakken lopen grotendeels door elkaar en naast elkaar van meerdere jaren enz. In het middelbaar is dat niet meer zo belangrijk. Een kind in het basisonderwijs is nog enorm gebonden aan leeftijd natuurlijk. Een kind van 7 moet je meestal niet leerstof voorschotelen van een kind van 12 (of andersom liever ook niet hihi) enz. In het secundair onderwijs maakt dat niet meer zoveel uit. Dan is alleen het einddoel nog belangrijk, wat je ze wilt geleerd hebben tegen hun 18 jaar bijvoorbeeld. Ik druk gewoon het materiaal voor een bepaald vak af als iemand met dat van het vorige jaar daarvan, klaar is. Is het nog te moeilijk, dan druk ik een tweede methode af van hetzelfde jaar enz.

Mijn zoontje wordt vandaag al 10 jaar. Wat gaat het toch snel. Nog maar één kind onder de 10 nu. Ik geniet van elke leeftijd en vind het heerlijk en wonderbaarlijk een kind groot en zelfstandiger te zien worden, een eigen persoonlijkheid te zien ontwikkelen. Maar wat mis ik ook mijn kleintjes… !

Niettemin, nu weet ik zoveel meer en heb ik zoveel meer rust in mijn hoofd dan toen ik ooit begon met huisonderwijs. Moest ik het kunnen overdoen met wat ik nu weet, ‘k zou een pak minder moeten stressen, en vooral: weg met de onzekerheid, twijfels en ongerustheid over of ik het wel goed doe! Het gaat goed met mijn kids. Ze zijn gelukkig, sociaal, stabiel, gezond… Ze genieten van hun leven en van hun vrienden. Ons huisonderwijs heeft hun leven verrijkt en ze kwamen zeker niets tekort. Er zijn nog zoveel mythes en taboes hier in België rondom huisonderwijs...

Voor ons betekent huisonderwijs alleszins vrijheid. Vrijheid van dat vreselijke schoolsysteem. Degenen die mij persoonlijk kennen, weten meestal wel hoe sterk ik tegen het schoolsysteem ben. Maar sommigen van mijn vrienden zullen dit misschien nog niet weten, omdat ik dat nu eenmaal niet van de daken schreeuw. Ieder zijn keuze. Maar als men mij er achter vraagt of mee confronteert, dan steek ik mijn afkeur zeker niet weg. Of zo heel af en toe komt iemand wel eens de school aanprijzen… Tja, dan heeft die persoon meestal ook prijs… hihi. Ruzie maken doe ik er niet over, maar ik wil wel laten weten dat ik geen jaknikker kan zijn als iemand het schoolsysteem komt aanprijzen. Simpel.

Huisonderwijs betekent voor ons zeker een verrijking van ons leven. Zoals van het sociale leven. Om een voorbeeld te noemen: op school wordt men meestal in leeftijdsgroepen geplaatst. En dit hun hele jeugd lang. Wat het leren omgaan met ALLE leeftijden sterk beperkt.

Geen generatiekloven in ons gezin, familie, vriendenkring…, tegenover niemand. Een verrijking, maar ook weer een vrijheid!

Eveneens een verrijking van kennis, onderzoek en ontdekken. Niet beperkt tot slechts dat wat per jaar gezien moet worden. (Als men dat schema in een klas van 15 à 30 leerlingen al afgewerkt krijgt.) Maar ook dit valt eveneens onder de noemer “vrijheid”. De vrijheid om eigen interesses naast het gewone lesmateriaal te verkennen. De vrijheid om af te wijken, om dingen anders aan te pakken als dit nodig is of zo uitkomt. Om dingen over te slaan als iets niet nodig blijkt. Geen strakke schema’s, aan elk kind individueel kunnen aanpassen, geen competitie, geen vergelijkingen met anderen hun kunnen (scores) enz. De vrijheid om dingen toe te voegen, waar op school geen plaats of tijd voor is.

Zoals bijvoorbeeld extra taalvakken.

De vrijheid om met iets “achterop” te raken, maar toch niet het gevoel hebben dat men “achter” is. Want volgend jaar kan dat ook nog geleerd worden, of het jaar daarop, of…

Mijn derde dochter Ilani, die dus sinds maandag terug met haar lessen begonnen is na een kleine week verlof (wat ze verdiende vanwege haar harde werk voor de examens), komt nu enthousiast vertellen hoe makkelijk alles is hihi. Leuk. Dan heeft ze het nog even rustig voor het materiaal van het middelbaar toegevoegd wordt. Weer vrijheid. Ook voor mij, want dan kan ik die energie over andere dingen verdelen, omdat ik haar minder moet bijstaan en helpen.

Onze kinderen hebben geen 2 maanden verlof nodig omdat ze het hele jaar door geen zware druk ondervinden. Zij kunnen het hele jaar door in alle rust en vrijheid hun hersenen gebruiken, zoals het hoort voor een kind. Nooit geforceerd, gewoon een constante stabiele bevrediging van hun geestelijke behoeften, in evenwicht met andere noden.

Elk jaar begin september moet ik van andere ouders horen: “oef, ze zijn weer naar school.” Of een enkeling: “spijtig, de 2 maanden zijn weer voorbij, ik ga ze missen…”

Omdat dit zich elk jaar herhaalt, ben ik op den duur mijn mond ook gaan opendoen hè. Dus ik zeg dan: joepie, dankbaar dat ik mijn kinderen weer kan thuis houden, of zoiets dergelijks. Maar… dan krijg ik prompt reacties van “school”-ouders. Meestal nogal negatief! Alsof ik NIETS mag zeggen die dag, maar zij WEL. Zij juichen of zuchten, maar ik mag dat dan niet? Waarom, omdat mijn kinderen niet naar school gaan? Ik mag mijn dankbaarheid en vreugde niet uiten op die dag? Ik mag dat niet gedenken die dag en daar NET ZOALS ZIJ, ruchtbaarheid aan geven?

Ach, da’s maar een zoveelste gegeven in een lange rij van taboes en onbegrip tegenover huisonderwijs, opgemerkt door de jaren heen.

Gelukkig gaan wij rustig verder, genietende van onze vrijheid en van het blijven verrijken van ons leven. :-) Alles wat we zo de afgelopen jaren samen al hebben gehad, kunnen ze ons nooit meer afnemen! En over 2 maanden is het weer zover: yep, die van mij blijven dan WEER gezellig thuis! ;-)