Speurtocht in onderwijsmethoden

Ik moet toegeven: aan dit blog had ik jaren geleden al moeten beginnen. Ik geniet er zelf van, zowel van het schrijven (kan ik eindelijk mijn passie eens uiten zonder commentaar te krijgen hihi), als van het herlezen van elk blog. Telkens wanneer ik één van mijn blogs herlees, word ik daar vanzelf vrolijk van. Ik kan alleen maar hopen dat het bij (minstens enkele) andere medestrijders ook een lach op het gezicht brengt. Maar in elk geval weet ik nu al dat mijn kinderen er later ook veel plezier en zelfs nut van zullen hebben.

Momenteel ben ik druk bezig met het voorbereiden van ons eerste lapbook. Ik vertelde vorig jaar al over de veranderingen die ik wil en probeer door te voeren (o.a. notebooking -> meer met werkstukken werken, minder met schoolwerkbladen). Hoe verder ik zoek en hoe dieper ik graaf, hoe meer ik er van overtuigd raak dat het anders kan en moet. (Altijd al geweten, maar de gelegenheid en kennis was er nog niet.)

Spijtig genoeg heb ik tijdens deze ontdekkingstocht ook iets minder leuk ontdekt over mezelf en mijn huisonderwijs...

Ik ben mijn hele leven al tegen het schoolsysteem geweest. En wou dan ook mijn eigen kinderen ver weg houden van alles wat daar mee te maken heeft. Toch heb ik onbewust mijn eigen kinderen al die jaren eveneens opgezadeld met datzelfde schoolsysteem! Dat stelt me echt teleur. Dat wou ik nu net NIET!

Gewoonweg door hen steeds hetzelfde lesmateriaal als op school te geven. (En vaak zelfs wel dubbel en nog meer...) Werkbladen, werkbladen en nog eens werkbladen... Tja, het systeem heeft al die jaren wel gewerkt voor ons... maar enkel omdat ik er maar niet in slaagde een degelijk alternatief te vinden dat bij ons gezin past. En nu ik dat dan eindelijk begin te vinden (en vooral ook eindelijk de moed vind om die alternatieven daadwerkelijk te gebruiken), zijn we zoveel jaar verder. Mijn oudste wordt binnenkort al 17!

Hoe spijtig ik dit ook vind en hoe hard dit mij ook teleurstelt, ik ben wel blij DAT ik er alsnog achter gekomen ben. Dit voorkomt dat mijn kinderen later in dezelfde val terecht komen als ik.

Deels komt dit alles ook door de taboesfeer rond huisonderwijs in België, de weinige informatie die erover bekend is hier, en de pogingen van omstanders en inspectie om het huisonderwijs te ontmoedigen.

Het hoeft van mij niet per se volledig zonder werkbladen, maar toch heel wat minder van dat schoolmateriaal en meer natuurlijkere en leukere middelen!

Ik had lang geen computer en internet. Om les te geven is dit handig maar geen noodzaak. Wist ik altijd en beweer ik nu nog steeds. Maaaaaar... wat ik niet wist, is dat ik via het internet een hele nieuwe wereld zou ontdekken, de "homeschooling"-gewoonten van andere landen! EN WAUW, wat een openbaring! Keer op keer kwam ik mensen tegen met dezelfde ideeën als ik, met dezelfde strijd, met dezelfde doelen, met dezelfde "avonturen", met dezelfde idealen en noem maar op.

"Unschooling": nog nooit van gehoord voordien. ("Natural Learning".)

Notebooking en Lapbooking waren eveneens totaal onbekende termen voor mij...

Vandaag las ik het verhaal van een zuster, met exact dezelfde ideeën, doelen en overtuigingen als ik... En zo zijn er nog velen. IK BEN NIET ALLEEN! Keer op keer bemerkte ik dit de afgelopen jaren. Zo aanmoedigend!

Hoewel ik nu ons eerste lapbook-avontuur aan het voorbereiden ben, heb ik er geen idee van hoe ik daar moet inspringen. Ik lees niets dan positiefs erover en geloof er ook echt in, ben er helemaal van overtuigd dat notebooking en lapbooking DE manieren zijn om te leren en tevens ook perfect in het concept "Natural Learning" passen. Met notebooking heb ik al heel wat ervaring, omdat dit eigenlijk hetzelfde is als de werkstukken die wij maken. Maar lapbooking vind ik een grotere uitdaging, omdat hier toch wat meer planning bij komt kijken, en ook het uitvoeren is een stuk uitgebreider. Maar als ik rondneus op het internet, geniet ik van elk lapbook dat ik tegenkom, echt waar. Helemaal mijn ding en echt iets waarvan ik wil dat mijn kinderen het plezier en nut ervan leren kennen. En zo spijtig vind ik het dan, dat ik geen kleutertjes meer heb rondlopen! (Ik zal geduldig moeten wachten op mijn kleinkinderen zeker hè... hihi!)

Een ander nadeel is mijn gezondheid. Ook daardoor ben ik zo afhankelijk geworden van die werkbladen. Want daar kunnen de kinderen grotendeels zelfstandig mee werken, wat noodzakelijk is in ons gezin, omdat ik maar heel weinig nog echt actief les kan geven. Wel een goed getuigenis natuurlijk voor mensen die denken dat huisonderwijs door hun ziekte niet kan (ziektes zoals depressies, fibromyalgie en CVS bijvoorbeeld), want er is dus veel meer mogelijk dan je denkt. (En onderwijs geven aan je kids, betekent echt niet altijd de hele dag met hen bezig moeten zijn! - al komt dat natuurlijk ook wel eens voor.) Maar ik ken er ook met die ziektes, die dus niet met dat "schools" systeem werken, en echt dus volgens de "unschooling"-methode werken. Dus ik weet dat het mogelijk is. Het is een kwestie van wat men zijn kinderen aanleert hè. Ik heb hen geleerd die werkbladen zelfstandig te maken, dingen op te zoeken, zelf na te kijken enz. En dat loopt dus meestal als een trein. Maar ik had, als ik dat toen al geweten had, hen dus evengoed in de plaats kunnen leren notebooken en lapbooken van kleinsaf. Ik merk dat dit nu veel moeilijker is om op over te stappen. Ik moet daar in het begin natuurlijk serieuze inspanningen voor doen om hen dat aan te leren. Dat had ik dus beter gedaan toen ik fysiek nog meer aankon. Nu is die uitdaging veel groter en gaat het niet zo vlot als ik zou willen. Ik heb veel meer slechte dagen dan goede, dus op al die dagen wordt er meestal verder gewerkt met de werkbladen. Dit gaat momenteel nog niet anders. Helemaal er vanaf zal waarschijnlijk niet lukken en voor sommige vakken zijn werkbladen wel handig, zoals om in andere talen juist te leren schrijven enz. (... kan natuurlijk evengoed via notebooking.) De rest zal voor de volgende generatie zijn. Al de ervaring die ik nu nog op doe, daar hebben zij dan weer voordeel van. :-)

Voor ons eerste lapbook heb ik alle stappen tot nu toe al gevolgd. Eerst een thema gekozen, een planning gemaakt, de basis voor het lapbook gemaakt, de accessoires die aan de binnenkant komen, in elkaar gestoken... Het enige wat er nog rest is er aan beginnen. Daar moet ik dus echt wel een goede dag voor hebben. En mijn kinderen eveneens natuurlijk.

Naar het schijnt zou het allemaal makkelijker worden na je eerste keer... Hihi. Ik HOOP dat zo! Ik ben uren bezig geweest met research en knippen vandaag. En ook met steeds opnieuw alle informatie te lezen, om maar moed te vinden hihi.

Gewoonlijk als ik aan een nieuw avontuur begin, gaat dit meestal wel goed. Maar 't is de stap er naartoe hè...

Drempelvrees noemen ze dat zeker... :-)

Ik heb er speciaal voor gebeden tot Jehovah, en hem kennende, komt dat dus zeker wel in orde!

Ook leuk was toen ik vorige week ontdekte dat er zelfs een boek (of misschien zelfs boeken?) bestaat over het nut van gezelschapsspellen bij het onderwijs (sample). En zelfs dat gezelschapsspellen volledig het lesmateriaal kunnen vervangen, dat een kind alles wat het nodig heeft, kan leren met een verscheidenheid van spellen en met hier en daar wat aanpassingen! (Zoals ik de bijbelse spellen, die ik ontwerp, ook aanpas om ze niet enkel leuk te maken, maar ook altijd leerzaam.) Maar daar was ik ook altijd al van overtuigd. Toch leuk dat ook op een ander eens tegen te komen! (Natuurlijk weer in de Verenigde Staten...)

Gezelschapsspellen, het dagelijkse leven, notebooking, lapbooking, een vleugje van Montessori's leermethode, spelen, computerprogramma's , eigen ontworpen werkbladen en leermethodes, ... Zoveel mogelijkheden om je kind op een superleuke en natuurlijke manier te laten leren ZONDER al die werkboeken en lesboeken van school...

De zuster die ik aanhaalde, had het ook over de natuurlijke leerdrang van een kind. Tussen hun 0 en 5 jaar leren ze bergen verzetten (kruipen, lopen, eten, drinken, spreken, nadenken, redeneren, tellen, letters/woordjes herkennen, enz.), en dit allemaal ZONDER schoolwerkboeken en lesboeken! Een kind heeft de natuurlijke drang om voortdurend dingen te willen onderzoeken en te leren en doet dit meestal al spelende, niet via blaadjes invullen. Het enige wat wij moeten doen is die drang begeleiden en in goede banen leiden. En hoe leuker we dit aanpakken, hoe liever het kind zal blijven leren en hoe beter het kind zal slagen!

Ik verheug me wel enorm op dat lapbooken... Hopelijk kan ik er snel een blog over schrijven! :-)

Gewetensbezwaar

Om verder te gaan waar ik eindigde in mijn vorige blog: aangaande het vak Nederlands. Ook daar komt hoofdzakelijk rommel in voor bij de lessen van het secundair. Ik ben na het vierde gestopt met schoolmateriaal hiervoor te kopen. Ik heb nu een werkboek aangeschaft dat niet specifiek voor scholen is ontworpen, bij Deltas. Daar staat alles in wat ik vind dat ze over de Nederlandse spelling moeten weten. Zonder al die overbodige extra's met rommel in. Had ik jaren geleden al moeten weten en doen. Maar ja, al doende leert men vaak pas hè. En wist ik veel dat er zoveel rommel in die schoolboeken zou staan!

De reden dat ik uiteindelijk toch vier jaar middelbaar lesmateriaal voor Nederlands gekocht heb, was omdat ik niet wist hoe ik het anders moest aanpakken. Maar later besefte ik dat ze dat eigenlijk allemaal niet nodig hebben. En waarom hen verder confronteren met dingen die zij niet willen lezen (gewetensbezwaar)?

Om een voorbeeld te noemen: natuurlijk moet we onze kinderen op tijd inlichten over seks en de gevaren van vreemden die je aanspreken enz. Maar moet je ze daarvoor een verkrachting laten zien of een beschrijving daarvan laten lezen? Ik ben nu 37 en ik wil nog steeds een film met verkrachtingscènes erin, absoluut NIET ZIEN. Maar moest ik mijn toen nog 14-jarige oudste dochter dan wel dwingen die les door te nemen, waar dat in details in beschreven stond? Geschokt was ik toen ze me dat liet zien in haar lesboek! Ze was er zelf echt niet goed van. Ik heb dat blad eruit gescheurd. Ik kan dat wat ze gelezen heeft niet meer ongedaan maken hè, maar ik kan tenminste wel mijn andere 4 kinderen hier nog tegen beschermen op zo'n jonge leeftijd.

En stel je voor dat één van de leerlingen in de klas ooit misbruikt of verkracht is en die les dan aan bod komt... En enkele onnozele medeleerlingen daar dan mee zitten te lachen...

Ik herinner mij zeer goed dat er in elk van de klassen waar ik ooit in gezeten heb, er steeds enkele vervelende spotters bij zaten... Dus je kon je trauma's maar beter voor jezelf houden...

Als je kind dus op school zit, dan wordt die les gewoon behandeld in de klas, of ze nu willen of niet! BAH. Net zoals ik op die leeftijd op school eens een les bij zedenleer over masturbatie moest ondergaan. Ik wou dat helemaal niet! Ik vond dat privé. Ik zal dat nooit vergeten, heb me toen het hele lesuur zitten ergeren. Over zulke persoonlijke dingen praat je met je ouders of enkele vertrouwenspersonen, niet met een hele klas vol pubers, waarvan het grootste deel er dan ook vaak nog mee zit te spotten... Ik begrijp dat sommige jongeren daar wel willen over les krijgen of praten, maar men zou elk kind minstens de keuze moeten geven om er aan deel te nemen of niet.

Toen ik 13 was, kregen we eens bij de les zedenleer de film "The Exorcist" te zien. Maakt me niet uit wat anderen daar van vinden, maar ik vind dat GEEN film voor 13-jarigen! Mijn kinderen zouden die film niet eens WILLEN zien! Ook niet nu ze al ouder zijn. Maar toen kregen wij eveneens geen keuze. En werd je zelfs uitgelachen door je medeleerlingen als je uitte dat je dat niet wou zien...

Zo kreeg mijn oudste in het eerste middelbaar bij biologie lessen over het menselijk lichaam en over voortplanting en seks in haar pakket. Zij voelde zich nog niet klaar op haar 12 om dat allemaal door te nemen en vroeg me of ze dat echt moest. Ik ga mijn kind niet dwingen volwassen thema's te bestuderen als ze dat niet wil. Ik heb hen van kleinsaf daar niet onwetend over gelaten. Seks is iets natuurlijks en hoort bij het leven. Maar dat wil nog niet zeggen dat ik hen dan al uitgebreid dit moet laten lezen of zien hè!

Dus zij mocht die werkbladen van mij opzij leggen tot ze er zich wel klaar voor voelde. Mijn tweede had er minder problemen mee. Zij heeft het meeste doorgelezen en alleen dat ingevuld wat ze wilde invullen. Mijn derde heeft die lessen nu in haar pakket en ook zij kwam vragen of dat echt moest... Dus zelfde antwoord van mij natuurlijk!

Ik ben er absoluut tegen om een kind zijn/haar geweten te forceren. En op school gebeurt dat veel. Ook via de media. Zelfs al gewoon door naar het nieuws te kijken! Het is waar, je hebt niet over alles controle en je kind kan nu eenmaal erge dingen meemaken. Daarom, de zaken waar ik wel controle over heb, die ga ik dan ook zeker niet forceren en hun opleggen of hen daar in dwingen!

Wiskunde

Ons grootste obstakel. Absoluut. Dat geef ik toe.

Zeker niet mijn favoriete vak vroeger op school, tenminste, vooral niet tijdens het middelbaar onderwijs. Een zoveelste reden om klassieke talen te kiezen was dat voor mij. En dan kreeg ik nog teveel wiskunde, vond ik...

Ook vroeg ik mij steeds af: WAT heb ik eraan? Buiten het feit dat wiskunde natuurlijk wel gezond is om je hersenen te trainen op vlakken die je anders niet zo vaak gebruikt, zag ik daar echt nooit het nut van in.

Ik vind wiskunde wel deels leuk, in die zin dat je met getallen zoveel leuke dingen kunt doen. Wiskundige puzzels en raadsels kunnen bijvoorbeeld heel leuk zijn. Ik hou wel van sommige breinkrakers en van die puzzeltjes die je bij een IQ-test krijgt. Maar hoeveel van de wiskunde die we moeten leren in het secundair onderwijs, gebruiken we daadwerkelijk nog in ons latere leven???

We moeten onze kinderen voorbereiden op het leven als volwassene, dat is normaal gezien toch onze taak, niet? Wat hebben al die ingewikkelde wiskundige begrippen daar nu mee te maken?

Een vriendin van ons was lerares in het secundair onderwijs (tekenen, muziek) en is sinds vorig jaar op pensioen. Zij zei eens tegen mijn dochters dat ze wiskunde ook moeilijk vond en dat ze nooit heeft begrepen wat een mens daar later aan heeft... Ze was dus alleszins geen lerares wiskunde... :-)

Natuurlijk zijn er beroepen waarbij je die dingen wel nodig hebt. Maar de meerderheid van ons "gewone" mensen doet daar later toch niets meer mee? Waarom dat vak dan niet toevoegen enkel aan de studies waar het echt voor nodig is?

Mijn oudste werkt al deels aan het 5e middelbaar, maar is voor wiskunde nog steeds niet verder geraakt dan begin eerste. We zijn daar toen met volle moed aan begonnen, maar zij worstelt daar het hardst mee en bij stress slaat ze al snel cijfers en begrippen door elkaar. Er zijn ooit al heel wat traantjes gevloeid tijdens onze wiskundelessen (zelfs bij mij). Het doet mij denken aan de symptomen van een lichte vorm van dyscalculie. Maar met de dagelijkse en praktische toepassingen van wiskunde (de basiswiskunde dus), heeft ze verder eigenlijk geen noemenswaardige problemen.

Om de een of andere reden kwam het er op den duur niet meer van om er nog verder aan te werken. Ze zag er zo van af... En ik vraag mij dan steeds af: waarom moet ik haar dat aan doen? Ze kan wat ze nodig heeft voor het dagelijks leven. Waarom moet ik haar dan forceren en dwingen al die vervelende wiskundige begrippen te leren?

Bij mijn tweede dochter gaat het iets vlotter, maar ook zij heeft daar eigenlijk niet veel zin in. Mijn andere 3 kinderen hebben er (voorlopig) minder moeite mee (maar bij hen kan ik nog niets zeggen over het middelbaar). Vooral mijn zoon is een kei in wiskunde, net zoals zijn papa dus.

Ik heb mij op school meestal wel gered bij dat vak, maar ik zeg het nogmaals: wat heb ik er nu nog aan?

MAAR: als je het diploma secundair onderwijs wilt behalen bij de examencommissie, ben je verplicht eveneens een examen wiskunde af te leggen! Zo oneerlijk vind ik dat! Dus mijn kinderen gaan waarschijnlijk nooit dat diploma kunnen behalen, mijn oudste al zeker niet... Tenzij ze voldoende hoog scoren bij de andere deelvakken. ZO oneerlijk. Want ze is zeer slim en bekwaam en heeft zelden problemen met de meeste andere vakken! Enkel met de wiskundige vakken en zo'n vakken als chemie en fysica.

Nu, wij hechten niet zoveel belang aan een diploma. Zeker niet voor onze dochters. Sommigen zullen het daar niet mee eens zijn, en dat respecteer ik ook. Als het jou wel lukt, voel je vrij en ga er voor. Maar voor ons is dat echt niet belangrijk. Heel dat diplomagedoe is zo beperkt. Velen die diploma's hebben, doen uiteindelijk niet het werk waar ze voor gestudeerd hebben. Of vinden geen werk in hun gekozen richting. Velen zonder diploma hebben wel een goede job enz.

Kinderen worden gedwongen om tussen hun 12 en 14 jaar al te beslissen wat ze later willen doen... Op die leeftijd dacht ik iets helemaal anders dan enkele jaren later! Maar toen zat ik al helemaal vast in de richting waar ze me in geduwd hadden aan het begin van het secundair onderwijs, pffft. En toen ik wou veranderen, hebben de leraren steeds geprobeerd mij toch te blijven dwingen in wat zij wilden voor mij...

En... stel je voor dat ik wel had gedaan wat ze wilden en bijvoorbeeld voor advocaat was gaan studeren. Dan had ik vele jaren van energie daar ingestoken, om slechts enkele jaren later te weten te moeten komen dat ik aan een aantal aandoeningen lijd waardoor ik al snel niet meer in staat zou zijn mijn beroep uit te oefenen... Als ik dan ook nog aan kinderen was begonnen, hoe zou ik dan nog een moeder voor hen hebben kunnen zijn? Ik ben nu ZEER blij dat ik die stappen nooit gezet heb en mijn laatste gezonde energie heb kunnen steken in het krijgen en opvoeden van mijn 5 prachtige kinderen!

Dus omdat ik nu mijn kinderen geen (nutteloze) wiskunde wil opleggen als ze zich daar niet goed bij voelen, ontneem ik hen dan de kans op een goed leven en werkzekerheid later? Geen van hen toont ook maar enige interesse voor de beroepen waar wiskunde en wetenschap voor nodig zijn. Bij haast elk van hen liggen de taalvakken hen veel beter.

Waarom moet ik ons gezin dan doen lijden onder iets dat ze niet eens gaan nodig hebben later?

Ik breek daar nu al jaren mijn hersenen over. Echt waar. Langs de ene kant durf ik het niet loslaten uit vrees voor de inspectie. Zij staan zo op die examens en diploma's! En zonder wiskunde is de kans op dat diploma toch kleiner hè. ZUCHT...

Maar langs de andere kant: ik beslis toch uiteindelijk over hun onderwijs? Dat zegt de wet op huisonderwijs toch ook? We zijn vrij in onze methodes en middelen, als het kind maar "onderwijs" krijgt, niet verwaarloosd wordt, de kans krijgt om zijn/haar interesses te ontplooien, voorbereid wordt op het volwassen leven, enz. ... Degenen die mijn kids kennen, weten dat ze niets tekort komen op gebied van onderwijs. Nog nooit heeft iemand gemerkt aan mijn twee oudsten dat ze al enkele jaren amper nog wiskunde krijgen... (Dit was trouwens niet zo gepland, maar kwam door omstandigheden.)

Ik heb er bij alle drie de oudste dochters hard aan gewerkt voor de examens van het basisonderwijs om al die wiskunde wel onder de knie te krijgen. Het ging niet geweldig, maar goed genoeg. Hetgeen ze moeten kennen voor het basisonderwijs, zijn echt wel de dingen die je WEL nodig hebt later. Hetgeen dat ze telkens niet onder de knie hadden, daar maak ik mij geen zorgen over want dat komt wel naarmate ze ouder worden (ondervond ik al bij mijn twee oudsten). Om een voorbeeld te noemen: maten en gewichten. Ik kon daar vroeger op school ook niet altijd veel mee aanvangen. Maar dat is iets dat je eigenlijk pas echt goed leert begrijpen later in het dagelijkse leven, wanneer je dat ook echt gebruikt, zoals tijdens het huishouden/koken en bij huis- en tuindecoratie enz. En om bijvoorbeeld geld te leren gebruiken, heb je ook niet echt les nodig. Dat leert een kind al snel als het mee boodschappen gaat doen en later als je hem of haar zelf eens naar de kassa stuurt enz.

Natascha heeft in het basisonderwijs eveneens flink geworsteld met wiskunde. Ook toen zijn er nogal eens traantjes gerold (yep, ook bij mij). Maar nu heeft ze met die dingen geen problemen meer. De enige reden dat ik haar dus zo moest forceren, was voor die examens hè. Ik krijg het daar van. Had ze meer jaren tijd gehad, dan was dat niet zo'n zware brok geweest. Maar nee, die examens zijn alleen in het geheel af te leggen op het einde van het basisonderwijs. Anders had ik ze voor alle andere vakken laten gaan en wiskunde nog kunnen uitstellen bijvoorbeeld. En het geheel meerdere jaren opschuiven vind ik persoonlijk, hoewel dat dus mogelijk is, ook geen optie. In het middelbaar zijn het volledig andere vakken en vooral andere begrippen. Dan kun je ofwel ondertussen niet verder met de vakken van het middelbaar, ofwel moet je dan tegen dat je dat kind die examens gaat laten afleggen, het basisonderwijs terug herhalen! Zo'n tijdverspilling en hoe vernederend voor een grotere tiener om daar nog tussen 12-jarigen te gaan zitten zwoegen aan "kinder"-examens...

Plus dat dit bij onwetende anderen kan overkomen alsof het kind niet zo slim is hè... Nog meer vernedering. En hoe kun je als huisonderwijzer aantonen dat je kind niet moet onderdoen voor een schoolkind, als je die examens pas enkele jaren later laat afleggen? Dat lijkt dan alsof het kind meerdere jaren heeft moeten overdoen zoals op school soms voorkomt... (Aan heel dit competitiegedoe erger ik mij blauw, maar degenen die mij goed kennen, weten dat ik eigenlijk totaal tegen de examensystemen van onze Belgische scholen ben hè... De reden dat ik mijn kids laat deelnemen, is vooral voor anderen - inspectie, "wantrouwige" familie en vrienden, enz.)

Vergezocht allemaal? Misschien. Maar ik blijf bij mijn standpunt: er zou een mogelijkheid moeten bestaan om wiskunde te kunnen laten vallen bij de examens. (NIET voor basisonderwijs, WEL al zeker voor het secundair onderwijs.)

Iemand die niet goed is in Nederlands,  zou zo ook kunnen redeneren misschien. Maar dat zou niet redelijk zijn, Nederlands hebben we nu eenmaal wel dagelijks nodig, de rest van ons leven, en ook als brug naar andere talen.

Onze taalstudies

(Blog geschreven in april 2011 en later updates toegevoegd.)

Wat belangrijk is om eender welke taal aan een kind te leren:

Op een zo jong mogelijke leeftijd vreemde talen introduceren. Dit wil niet zeggen dat je elke vreemde taal die je je kind later wilt leren, al tijdens de kleuterleeftijd moet introduceren. Het is vooral belangrijk dat een jong kind al spelende in contact komt met enkele vreemde talen, zoals Engels en Frans. Liefst uit verschillende taalfamilies. Op die manier is de overgang naar andere talen later makkelijker te maken, zowel op gebied van uitspraak als woordenkennis.

In praktijk betekent dit voor ons:

Om een voorbeeld aan te halen: veel ouders kopen films van Disney. Ook ik begon hier al mee toen mijn oudste dochter nog maar een peuter was en ik in verwachting was van mijn tweede dochter.

Zelf leerde ik mijn Engels door als kind regelmatig naar films te kijken op BBC. Al vanaf de eerste lessen later op school, haalde ik bijna steeds 9 en 10 op 10, ook op mijn rapporten.

Persoonlijk heb ik een grote liefde voor talen op zich. Ik vind het prachtig dat er zoveel variatie is en vooral dat wij als mensen het vermogen kregen van onze Schepper om meerdere talen tegelijk te kunnen verwerven.

Zelf heb ik enkele jaren Latijn gevolgd op school vroeger, en ook wat Grieks. Twee vakken waar ik op zich wel gek op was, maar de manier waarop ze gebracht werden, ondermijnde al snel mijn interesse en leergierigheid. Eindeloze besprekingen van teksten en leerkrachten die steeds maar vertelden en vertelden... (Hetzelfde gold trouwens voor het vak geschiedenis; ook zo'n eindeloze redevoeringen die mij deden verlangen naar mijn bedje... En dus mijn aandacht echt niet konden vasthouden!) Ik kan alleen maar hopen dat het heden ten dage er anders aan toe gaat tijdens die lessen. Uiteindelijk heb ik beide vakken moeten laten schieten, omdat ik op den duur totaal niet meer wist waar ze het over hadden en geen motivatie meer vond om ook nog maar iets er van in te studeren of te begrijpen...

Maar om nu terug te komen op die films. Mijn man en ik zien zo'n film graag in de originele taal. De karakters zijn steeds aangepast aan de acteurs die de stemmen inspreken. In veel van die figuurtjes kun je de gezichten van de acteurs herkennen, wat een meerwaarde aan zo'n rol geeft, vinden wij. Wij houden er gewoon niet van dat die stemmen gedubd worden in het Nederlands. Dat maakt het zoveel onechter voor ons. Dus toen ik mijn eerste Disneyfilm kocht, en dit was nog op video waarbij je geen taal kon instellen, koos ik voor de originele Engelstalige versie met ondertiteling van The Lion King. Mijn dochter was toen ongeveer 1,5 jaar jong. Verbaasd was ik te zien hoe goed ze de film begreep! Dit wist ik elke keer op hetzelfde moment: toen Mufasa stierf... Mijn lief klein peutertje begon telkens te huilen van verdriet en wou niet meer verder kijken! (Wat me trouwens al snel deed besluiten om dit stuk en andere intense stukken in zulke films, door te spoelen.)

Later kocht ik dan soms wel de Nederlandstalige stripversie van zulke films. Of het leesboek. Natuurlijk moesten ze dan al kunnen lezen.

Met de komst van de DVD kwamen er wel enkele mogelijkheden bij. Ik ben nog steeds volledig voor de originele versies, maar heb sommige films toch ook eens in het Frans aangeboden, puur vanwege de educatieve waarde ervan. Ook is het al wel eens gebeurd dat ze eenmalig een film in het Nederlands mochten zien, om het verhaal beter te begrijpen.

Wat ik verder deed om mijn kinderen hun taalbegrip nog meer uit te breiden:

Om nog even verder door te gaan op het onderwerp TV: veel kinderen kijken al eens een kinderprogramma/tekenfilmreeks. Wel, waarom niet het nuttige aan het aangename koppelen, dacht ik zo. Toen mijn oudsten nog kleuter en peuter waren, keken we samen naar de Teletubbies. En nee, die waren er nog niet in het Nederlands. dus keken we ernaar op de BBC. Toen kwam ik erachter dat er een heleboel interessante schoolprogramma's werden uitgezonden op die zender. Ook daar keken we dan samen naar.

Toen onze zoon een peuter/kleuter was, was het de tijd van Bob de Bouwer. Ook dat nam ik op in het Engels. Of nog andere kinderprogramma's in het Frans, zoals Dora enz.

Toen mijn zoontje een kleuter was, mocht hij op een keer nogmaals Shrek zien. Hij mocht van mij eens de taal zelf kiezen. Doe maar Frans, zei hij spontaan!

Toen mijn kinderen groter werden:

Degenen die onze twee oudste kinderen al hebben mogen horen tijdens de Franstalige vergaderingen, die weten maar al te goed hoe geslaagd onze taalstudies zijn.

Ik heb al mogen horen dat aan hun uitspraak bijvoorbeeld niet te horen is dat Frans niet hun moedertaal is... Zij schitteren echt in hun uitspraak!

Mijn oudste dochter heeft al eens enkele keren het voorrecht gehad om een bijbelstudie in het Frans te leiden. Ze kreeg daarbij hulp van een vriendin die de Franse taal goed machtig is. Ze bereidden de studie samen grondig voor en dit was zeker een goede hulp om mijn dochter te helpen zich ook te leren uiten in het Frans. (Spontane gesprekken in het Frans voert ze nog niet, maar dat is meer een kwestie van durf dan kunnen, vermoed ik... En ik weet zeker dat ook dit op een dag in orde gaat komen.)

Wat wij nog meer doen om vreemde talen te leren:

Heel belangrijk zijn audio-bestanden. Dit is onmisbaar om de juiste uitspraak te leren van eender welke taal. Zelfs in de eigen moedertaal!

We hebben audio-cd's bij elke taalcursus, maar ook cd-roms om mee te oefenen op de computer.

Liederen zijn ook een fantastisch hulpmiddel. Engels is zonder twijfel een taal die je OVERAL tegenkomt. In films, op de radio, op de computer... Waarom daar niet nuttig gebruik van maken?

Een mooie tekst laten vertalen, is altijd een goede oefening (in eender welke taal!). De songtekst opzoeken van favoriete liedjes zodat ze die juist kunnen leren meezingen en uitspreken: nog een goed hulpmiddel. Op het internet is alles terug te vinden.

Latijn vind ik persoonlijk ook een fantastisch hulpmiddel. Van die vier jaren dat ik Latijn heb gehad op school, heb ik toch voordeel gehad. Veel woorden in andere talen zijn afkomstig uit het Latijn. Het is een basistaal die ervoor zorgt dat je in je hoofd eenvoudiger verbindingen kunt leggen tussen verschillende andere talen (herkenbare woorden, afleidingen, zegswijzen, zinsbouw, zinsontleding, grammatica enz.) en het daardoor nog makkelijker wordt om meerdere talen eigen te maken.

Het blijkt niet eenvoudig te zijn om mijn kinderen mijn liefde voor Latijn en talen door te geven. Tot op de dag van vandaag krijg ik hen er nog steeds moeilijk toe gemotiveerd hun Latijnse lessen te behartigen. Tja, op die leeftijd zag ik ook de voordelen er totaal niet van in, anders had ik niet zo nalatig geweest destijds in het studeren natuurlijk.

Maar ik blijf toch proberen! Hopelijk dring ik op een dag tot hen door. ;-)

De lessen die we al samen deden, waren steeds erg leuk en leerzaam. Dat wat ze al meekregen, kan hen tenminste niet meer worden afgenomen!

Een ander doeltreffend en belangrijk hulpmiddel voor ons: de cd-rom van het Wachttoren-Genootschap. Deze is verkrijgbaar in heel wat talen. Door hier regelmatig gebruik van te maken in de talen die jij je kind wilt leren, leren ze ook de bijbelse begrippen in die taal, die je in schoolboeken niet terugvindt!

Daarom gebruik ik de bijbelse werkbladen die ik maak in andere talen, ook voor mijn eigen kinderen. We komen in de velddienst steeds meer anderstaligen tegen. Enkele andere talen kennen is haast een noodzaak geworden in deze tijd, willen we die mensen ook kunnen vertellen over God's koninkrijk. Het anderstalig veld wordt steeds groter en de broeders en zusters die deze taak behartigen, krijgen het steeds drukker. Dus hulp is ook op dat gebied altijd welkom.

Ik heb om die reden dus mijn kinderen van kleinsaf gestimuleerd om zich enkele andere talen machtig te maken.

Mijn twee oudste dochters hebben zich met veel plezier bij de Franstalige groep gevoegd. Wanneer zij de Wachttoren voorbereiden voor de Franse vergadering, doen zij dit in twee talen, zodat zij het Franse artikel goed kunnen begrijpen. Zij oefenen hun uitspraak met de audio-bestanden die ze downloaden via de website van het Wachttoren-Genootschap, indien dit nodig is. Ook de Schriftuurplaatsen om voor te lezen tijdens de vergadering, bereiden zij op die manier voor.

Zij zijn beiden ingeschreven in de Franse Theocratische school als huisbewoonster, en mijn oudste sinds kort ook om zelf toespraakjes te gaan geven. Zij deed al eens een vervanging met een toespraakje dat ik maakte voor haar. Dit ging zo goed dat dit haar genoeg zelfvertrouwen gaf om de volgende keer het zelf aan te durven. Als ik dat kan, moet zij het zeker kunnen! Want zij is al in zoveel zaken beter dan ik.

(Update: Ondertussen maakte ze inderdaad al zelf een toespraakje in het Frans en deed dit schitterend! En gaat mijn tweede dochter ook die sprong wagen!)

Mijn doel is steeds: de leerling overtreft de meester. En dit is al op vele vlakken geslaagd, kan ik zeggen!

Mijn oudste dochter kreeg al een beetje Spaans toegevoegd aan haar taalstudies. Mijn tweede dochter toont interesse voor Italiaans en mijn derde dochter voor Duits. Mijn zoon is al van kleinsaf gek op Engels.

Het maakt mij op dit moment niet veel uit of ze ook daadwerkelijk die talen gaan leren en spreken. Ik ben er zeker van dat elk van hen later meer dan alleen de Nederlandse taal machtig gaat zijn. Ze moeten van mij niet hopen talen kennen, maar ze moeten wel zodanig gestimuleerd zijn dat, als ze later een bepaalde taal willen leren om welke reden dan ook, ze dit met gemak zullen aankunnen.

Je kind zo jong mogelijk met vreemde talen in contact brengen, draagt hiertoe bij. Kinderen die in hun kleutertijd met andere talen in contact kwamen, hebben het later veel makkelijker om een nieuwe taal aan te leren!

Werkstukken/projecten

Absoluut de meest doeltreffende manier van leren vind ik persoonlijk werkstukken of projecten maken!

Ongeveer een jaar geleden (eind 2010) begon ik met de 3 oudste kinderen specifieke opdrachten te geven met als bron steeds een artikel uit de Ontwaakt!, waar ze dan op konden uitbreiden zoveel ze wilden. Dit ging heel goed en ze leerden veel op die manier. Ook hoe ze een goed werkstuk moesten maken. Vroeger gaf ik hen wel eens een opdracht, maar ze wisten nooit niet precies wat ze dan moesten noteren in dat werkstuk, tenzij ik hen hielp. Door nu die opdrachtbladen te maken bij specifieke onderwerpen uit Ontwaakt!, hadden ze steeds een leidraad en ging het veel vlotter, en volledig zonder mijn hulp.

Er steekt voor mij wel wat tijd in wanneer ik zo’n opdrachtblad maak. Ik moet zelf ook eerst dat artikel lezen, dan opzoekwerk doen over alles wat ik nog als bijvragen kan stellen enz.

Dus ’t zou voor mij ook weer makkelijker zijn als ik ze gewoon een onderwerp zelf kon laten kiezen of aanbieden en ze er dan een werkstuk zouden rond maken, volledig zonder mijn hulp. Wel, door al die opdrachten van het afgelopen jaar, weten ze nu echt wel hoe een goed werkstuk te maken en kon ik hen dus nu gewoon een thema laten kiezen! Ik bedacht me laatst dat ze eigenlijk zelden echt samenwerken aan een lesproject, dus verdeelde ik hen voor het eerst eens in groepjes en moesten ze samen een werkstuk maken over een onderwerp dat ze dan als partners samen moesten kiezen. En wauw, dat ging fantastisch zeg! En ze hadden er nog plezier in ook! Ik had mijn 2^e en 3^e dochter samengevoegd en de oudste met de 2 jongsten. De oudste is dan het werkstuk op de PC gaan maken en ik heb de 2 jongsten allebei zover gekregen om een blad te schrijven met info over een bepaald dier dat ze hadden uitgekozen (hun thema was “knaagdieren”, van de ‘andere’ groep was het thema “frieten”, zie foto's). Mijn 2e dochter had zelfs frieten gebakken om er een foto van te kunnen trekken voor bij hun werkstuk! Waar wij dus allen van konden meegenieten... :-)

Mijn zoon heeft slechts een klein beetje ervaring met werkstukken en mijn jongste geen, dus zij hadden ditmaal nog wel wat hulp nodig. Maar ik dacht, hoe meer ik ze nu help, hoe sneller ze het leren en binnenkort ook zelfstandig kunnen.

Dit avontuur is alleszins voor herhaling vatbaar! Liefst terug wat regelmatiger, want mijn doel op gebied van werkstukken, is toch nog steeds het aantal opvoeren. Tot voor de zomer lukte het meestal wel wekelijks sinds we er mee begonnen, waar ik zeer tevreden over was, maar het pionieren van mijn oudste twee dochters heeft daar verandering ingebracht, plus dat het voor mij ook niet meer haalbaar was om elke week zoveel tijd in de nodige research ervoor, te steken. Ik weet niet of wekelijks ooit nog opnieuw haalbaar gaat zijn, maar meer dan om de paar maanden zou toch wel terug moeten kunnen. Maar als ik er niet meer elke keer zoveel research voor moet doen, omdat ze nu zelfstandiger aan de slag kunnen, dan zal het er toch wel eens vaker terug van kunnen komen ... misschien? Ik blijf hopen! :-)

Latijn

Zolang ik mij kan herinneren, wanneer ik nadacht over secundair onderwijs voor mijn kinderen, was ik er steeds van overtuigd dat ik hen ook wat Latijn wou leren.

Een ware uitdaging voor mij. Zelf volgde ik 4 jaar Latijn op school en eigenlijk had ik steeds de indruk dat ik er niet veel van begreep… hihi. Ja, ik geraakte wel steeds door de examens, dat is waar. Iets zal ik er wel van begrepen hebben dus… :-p
(De waarheid is dat ik er eigenlijk helemaal niets voor deed, zoals voor de meeste andere vakken, omdat ik absoluut school kotsbeu was en andere dingen aan mijn hoofd had…)
Maar wat mij vooral bijbleef, zijn de eindeloze redevoeringen van mijn leraar. Tenminste, zo kwam het bij mij over. Steeds maar vertellen en vertellen en vertellen… En dan tussendoor werd er wat grammatica naar ons hoofd gegooid. Elk nieuw lesjaar leek mij nog chaotischer dan het vorige!

Toen ik een aantal jaren geleden aan de voorbereidingen voor Latijn begon, voor mijn oudste dochter, begreep ik al snel alles veel beter. Nu werd me pas echt veel duidelijk. Was het echt zo eenvoudig? Waarom leek het dan steeds zo lastig op school? Hihi. Nu bestudeer ik dat natuurlijk wel vanuit een ander perspectief hè, ik wil het kunnen overbrengen op mijn kinderen. Op school was Latijn leren voor mij op den duur redelijk doelloos, maar nu heb ik als doel het aanleren aan mijn kinderen en hen er hetzelfde voordeel van te laten hebben als ik, maar dan VEEL bewuster! Dat stimuleert mij wel om mij nu meer open te stellen en alles goed uit te pluizen en te begrijpen.

Ik was er alleszins altijd van overtuigd dat Latijn mijn kinderen ging helpen met hun algemeen taalbegrip. Latijn hielp mij altijd de connecties te leggen tussen verschillende talen en daardoor ook het snellere begrijpen van wat ik nog niet kende. Hoewel ik enkel Nederlands en Engels goed machtig ben, heb ik niet veel moeite om te werken (vertalen, begrijpen) met talen zoals Frans, Spaans en Italiaans. Ik hou enorm van talen (vooral Latijnse en Germaanse) en ben daar graag mee bezig. Latijn is voor mij een taal zoals elke andere taal en ik vind het zeer interessant om gelijkenissen en verschillen in talen te onderzoeken. Latijn is een taal die aan de basis ligt van verschillende andere talen die hier gangbaar zijn. En kan daarom ook helpen om die verschillende talen beter te begrijpen en andersom. Zelfs in andere taalfamilies zijn er woorden terug te vinden die afkomstig zijn uit het Latijn.

Maar… mijn kinderen hadden ook zo een beetje dezelfde instelling als ik had op die leeftijd hè. Waarom? Wat heb ik daar nu aan? Die taal spreekt toch niemand meer?
Zelf ben ik op school vooral de Latijnse richting gaan volgen, omdat wiskunde en wetenschappen mij totaal niet lagen, en ik nogal goed was in talen. Maar ik stelde mij daar ook zulke vragen bij toen, natuurlijk!

Dus omdat mijn kinderen zich dat ook afvroegen, was het zeer moeilijk om hen te stimuleren zelfstandig moeite te doen om zich door dat lesmateriaal te “worstelen”. Alleen als ik het met hen samen deed, was het leuk en ging het vooruit. Niet dat het zo moeilijk was, dat bleek telkens als we samen Latijn deden. Daar lag het dus niet aan. Zoals ik al zei, een taal zoals elke andere taal en dus eveneens in het aanleren. Maar vooroordelen zijn er altijd (alleen al de reacties van anderen stimuleren dat… zoals: Latijn? Waar is dat nu voor nodig? enz.), en de zin om dat vak zelfstandig te behartigen was er dus vaak niet. Af en toe een poging, maar met lange tussenperiodes is het moeilijk om leerstof eigen te maken natuurlijk.

Dus het vak Latijn stond hier op een laag vuurtje. Mijn voornemen was om de eerste 2 jaren zeker te verwerken. Maar we geraakten nog niet halverwege het eerste…

Maar in mijn achterhoofd bleef dat verlangen hangen hè, dat ging niet weg. Ik ben er alleen maar nog meer van overtuigd dat Latijn leren, zeer nuttig is. Ik wou daarom zo graag een manier vinden om daar terug meer beweging in te krijgen. Alleen, kennelijk niet via de 2 methodes die ik kocht...

Ik vond vorige week een supergoede Nederlandse website (Kox' cursus Latijn). Waar iemand een cursus Latijn op plaatste. Les per les. Niet met al die verhaaltjes en tierelantijntjes er rond, maar met het aanleren van de pure grammatica. NET WAT WIJ NODIG HADDEN! Normaal is het de bedoeling dat je de lessen via de site volgt en daar de oefeningen op maakt enz. Maar ook dat is niets voor mijn kids, plus dat ik daar geen controle over kan uitoefenen. Dan weet ik niet waar ze goed in zijn en waar nog werk aan is en dan geraken we in hetzelfde patroon verzeild als met de boeken. Ik zou er dan bij elk kind moeten gaan bijzitten, wanneer ze oefenen op die site en precies moeten volgen wat ze wel en niet goed doen enz. Dan kan ik evengoed de boeken met hen doen hè. Dat gaat nu net niet voor mij, dus daar wou ik vanaf: dat ze dus NIET meer zo afhankelijk moeten zijn van mij en zelfstandiger verder kunnen. Wel, ik druk die lessen dus gewoon af op papier, met wat aanpassingen (zoals invullijntjes voor de oefeningen). De oplossingen heb ik op de PC opgeslagen, waardoor ik hun lessen makkelijk kan nakijken. Verder voegde ik zelf ook kruiswoordraadsels en toetsen toe met de woorden die ze moeten leren. En door die werkbladen in elkaar te steken, oefen ik zelf ook ineens en leer ik weer bij. Online zijn er dan vragen en spelletjes. Ik speel die dan, noteer de vragen en antwoorden en zo stel ik een toets samen. Maar doordat ik dat spel dan eerst moet spelen (vragen oplossen), heb ik zelf alles ook weer herhaald en geleerd! Ik probeer nu voor elke week een aantal lessen samen te stellen, en dat gaat echt super. Ben dat gewoon beginnen geven aan de 3 oudsten en ze werkten direct mee. Ze moeten er zelf niets voor opzoeken, alles wat ze moeten leren, staat telkens voor hun neus.

En ik vermoed, dat wanneer ik de basis van deze cursus achter de rug heb, het voor mij eenvoudiger gaat zijn om zelf dingen samen te stellen met de methodes die ik kocht. Ik krijg er nu al ideeën door. We gaan er nog door geraken! Hopelijk voordat mijn oudste dochter trouwt en het huis verlaat… (Dus dat moet zo ongeveer in minder dan 1,5 jaar!)

Ik heb Jehovah vaak gevraagd mij te helpen Latijn doeltreffender te kunnen geven. En zo kwam ik vorige week op een nacht uit bij die website! Wauw, ik wist direct dat ik een fantastisch hulpmiddel in mijn schoot geworpen kreeg!

Weeral een doel bereikt! :-)
En een zoveelste reden om Jehovah dankbaar te zijn!

Piccolo en andere leerspelletjes

De afgelopen weken ben ik hard aan het broeden geweest op de geplande veranderingen in mijn lessysteem. Hoe meer de tijd vordert, hoe meer ik mij erger aan het schoolwerkbladensysteem.

Wel, eigenlijk komt het ook deels door mijn zoon. Hij is echt helemaal anders dan mijn dochters en reageert ook volledig anders op dat leermateriaal. Voor mij dus een stimulans om andere manieren te verzinnen. Hij heeft er vaak echt een hekel aan om die blaadjes in te vullen, en eigenlijk is dat altijd al zo geweest. Niet voortdurend, maar vooral als hij dingen ofwel nog niet kent, ofwel al gehad heeft en dus weeral eens moet herhalen. Ik merkte al vaak dat hij gerust alles fout (of helemaal niet) durft in te vullen, terwijl ik hem op hetzelfde al eens controleerde en hij toen alles perfect kon! Hij geeft er ook sneller de brui aan als hij wat teveel moet opzoeken (waar de andere kinderen ook geen fan van waren toen ze nog zo jong waren). En om eerlijk te zijn, ik kan hem vaak geen ongelijk geven. Maar hem helemaal niets laten doen is natuurlijk ook geen optie… Het is erg belangrijk dat de hersenen tijdens de kindertijd voortdurend gestimuleerd worden.

Ik las onlangs ergens dat jongens vaak tot ongeveer 9 à 10 jaar (volgens een andere betrouwbare bron zelfs tot 12 jaar) niet echt geschikt zijn om in een schoolsysteem te passen (waar men dus onder verstaat: die regelmaat van werken en stil moeten zitten). Meisjes zouden daar beter mee om gaan tijdens die jonge leeftijd. Wel, ik kan dat alleen maar bevestigen en wou dat ik dit eerder (bewuster) geweten had. (Totaal onwetend was ik hier nu ook weer niet over, want ik heb dit steeds ondervonden met mijn zoon.)

Zulke jongens houden wel van leren, maar meer in een actieve zin, niet zozeer met pen en papier en boeken voor hun neus, stil zittende op een stoel.

Mijn zoontje is de grootste fan van zijn eigen vader. Als mijn man iets aan het “brouwen” is, dan zit hij er gegarandeerd met zijn neus boven op. Nog voor zijn 10 jaar kon hij al metselen, nietpistool en andere elektrische machines gebruiken om dingen in elkaar te steken, enz. Hij overhandigt zijn vader met gemak de sleutels en bitjes die hij nodig heeft voor waar mijn man op dat moment aan bezig is. Is er een tafelpoot los? Mijn zoon gaat wel even het nodige materiaal halen en zet dat ding terug in elkaar, controleert de andere poten ook even en draait die ook wat vaster indien nodig... Alles wat technisch is, interesseert hem. Maar evengoed de planten in de tuin en onze moestuin. Hij heeft mee de vijver gegraven, de tuin mee omgespit, de moestuin mee aangelegd, de hokken van de dieren mee gebouwd, en ga zo maar door!

Als mijn man thuiskomt van zijn werk en hij heeft een klusje gepland die avond, dan schiet zoonlief als een raket naar buiten, zijn papa vol enthousiasme tegemoet, om weer samen in gang te kunnen schieten.

Mijn zoontje doet meestal wel zijn best om zijn werkblaadjes in te vullen, maar elke week zijn er toch ook heel wat leegtes te bespeuren op die bladen, waar we dan nog achteraan moeten zitten.

Om een lang verhaal wat in te korten: ik had het dus over het broeden op veranderingen enz.

Een aantal jaren geleden heb ik eens veel geld geïnvesteerd in Piccolo (verkrijgbaar bij uitgeverij Abimo), een leerspel met kaarten en gekleurde knopjes. (Toen ik nog geen computer had.) Het kind moet de juiste gekleurde knop in de juiste gleuf schuiven bij een bepaald woord (of prentje voor de kleinsten) dat bij iets op de kaart hoort en nadien kunnen ze zelf controleren wat ze juist hebben door de kaart om te draaien. Er zit een invulschema bij waar de vorderingen op kunnen bijgehouden worden enz.

Ik heb zo’n kaarten voor bijna alle vakken en voor bijna alle jaren kleuter- en basisonderwijs. Maar het was heel duur. 24 euro voor 16 kaarten (één pakket bestaat telkens uit 16 kaarten). Ik heb daardoor dus niet alles kunnen aanschaffen wat er van op de markt is of wat ik er van hebben wou, maar wel voldoende waar de kinderen echt iets aan hebben. Een voorbeeld om een idee te krijgen: alleen al voor het vak taal – leren lezen, zijn er 4 delen en dus betaal je 24 euro X 4. Plus de aanschaf van het spelbord zelf, nog eens 24 euro. (Op dit moment kost zo'n bord of pakket kaarten 26,50 €.) En zo zijn er voor de meeste vakken meerdere delen per leerjaar. Voor wiskunde is er echt HEEL VEEL verkrijgbaar. Ook zijn er 3 verschillende spelborden: Primo (blauwe) voor de kleuters, de gewone Piccolo (groen) voor de 1^e en 2^e graad en Maximo (bruin) voor de 3^e graad. (Voor de kleuters is er ook nog ZOEF, een soortgelijk systeem waar ik ook heel tevreden over was.)

Wat ik er toen onmiddellijk voor ben beginnen maken, zijn bijbelse kaarten. Maar dat moest toen nog met de hand, want ik had nog geen computer. Nu kan ik dat allemaal met de computer en gaat dit veel vlotter. Ben ik dan natuurlijk ooit ook aan begonnen, dus had er al wat ervaring mee.

En zodoende, in plaats van verder te werken aan de bijbelse kaarten, heb ik mij eens even grondig toegelegd op het maken van kaarten voor hun taallessen Frans, Spaans en Engels.

Ik voerde een pakket afbeeldingen in van 200 basiswoorden en maakte hier 20 kaarten mee. Ik begon in het Spaans, maar bedacht me na 6 kaarten dat Frans eerst nodig was voor mijn zoon. Dus ik werkte eerst 20 Franse oefenkaarten af (10 woorden per kaart, voor het groene spelbord). Nadien had ik de kaarten maar te kopiëren en alle Franstalige woordjes te vervangen door de Spaanse. Ook in het Engels ga ik dit nog doen. De Franse en Spaanse zijn al af, afgedrukt, gesneden en geplastificeerd en de Franse zijn al in gebruik door zoonlief. (Foto's.)

Bij de pakketten die ik hier ooit voor aankocht, zijn wel 2 delen bij voor de lessen Engels. Het materiaal komt van Nederland, vandaar de Engelse pakketten en geen Franse. In Nederland is Engels de tweede taal in het basisonderwijs. Daarom bedacht ik me dat ik ook die kaarten kon vertalen in het Frans. En zodoende deed ik dit al met enkele van die kaarten. Inscannen, en dan de Engelse woorden en zinnen vervangen door Franse.

Weeral meer lesmateriaal waarbij mijn kids eens niet moeten schrijven, maar toch veel mee bijleren!

Ook in het secundair onderwijs kunnen die pakketten nog dienen. Om bepaalde spellings- of grammaticamoeilijkheden eens opnieuw aan te pakken, om te herhalen enz.

Aangezien ik de sjablonen voor die kaarten dan toch op mijn PC heb, plan ik om nog meer materiaal op deze manier te maken, zoals voor Latijn bijvoorbeeld. Er steekt wel wat tijd in, maar dit materiaal past veel beter in mijn nieuwe lesplanning dan al die werkbladen. En ze doen dat liever dan de werkbladen, dus een goede en welkome afwisseling. Zo krijgen de kids toch wat extra inoefening, zonder dat ze weeral eens “hetzelfde” moeten opschrijven. :-)

Verder heb ik mij ook toegelegd op het maken van leerzame spellen. Op de boekenbeurs kocht ik er een aantal voor de talen Frans en Engels (ELI, ook bij uitgeverij Abimo). En daardoor kreeg ik het idee om zelf nog bij te maken (wat ook goedkoper is dan al die spellen aan te schaffen). Ook hier kwam de ervaring die ik de afgelopen jaren opdeed met bijbelse gezelschapsspellen te ontwerpen, goed van pas!

Zo maakte ik al enkele memory-sets met Engelse en Franse woordjes. Ik ontwerp zo’n setje (met Word), en dan kopieer ik dat bestand en vervang ik gewoon de Franse door de Engelse woordjes of andersom. En is dit ooit nodig in eender welke andere taal, dan kan ik diezelfde kaartjes ook daar voor gebruiken, door gewoon weer de woordjes te vervangen. (Heb zo ook al één setje in het Latijn gemaakt.) (Foto's.) Zo'n memoryspel leent zich ook goed om lotto/bingo mee te spelen.

Ik kocht door de jaren heen zo al een aantal spellen om Frans, Engels en Spaans te oefenen. Zo heb ik bijvoorbeeld een memory-spel met dieren in het Frans. En ik merkte dat dit goed werkt bij de kids! Daarom maakte ik nu dus zelf zulke spellen bij. Ik maak daarbij alleen gebruik van prentjes op het ene kaartje en het anderstalige woordje op het andere. Geen twee dezelfde dus en ook geen Nederlands toegevoegd. Ze leren het vlotste bij als ze het juiste anderstalige woord bij het juiste prentje moeten zoeken. Nederlands op de kaartjes maakt lui, en 2 dezelfde prentjes met de woordjes eronder, maakt eveneens lui. In die beide gevallen doen ze niet echt moeite om de vreemde woordjes te lezen/leren. Maar als er een prentje op de ene kaart staat en het woordje op de andere, moeten ze de betekenis echt onmiddellijk leren, om de juiste combinatie te maken. Ik moet meestal tijdens de eerste keer (keren) spelen, de betekenis slechts enkele keren zeggen en daarna kennen ze de woorden al. Regelmatig herhalen in het begin is natuurlijk wel belangrijk, om alles goed in te prenten.

Zo oefende we bijvoorbeeld eerst 10 kleuren en daarna 12 soorten fruit. En nadien dan alles door elkaar. Ik maak alle kaartjes even groot, zodat we ze nadien onder elkaar kunnen mengen als één groot spel. Ik kan daaraan nog zoveel thema’s toevoegen als ik wil, en ook de grootte van het spel aanpassen. Ik kan dan bijvoorbeeld eventueel de gekende paren er tussenuit halen, wanneer het anders een te groot spel wordt.

Op deze manier wil ik nu vooral mijn 2 jongste kinderen (de anderen kennen al die woorden al natuurlijk) helpen hun Franse en Engelse woorden te leren. Zodat ze wat minder in de knoop geraken met hun papierwerk.

Het Franse bingospel dat ik op de boekenbeurs kocht, is ook een groot succes bij hen beiden. Mijn zoon is altijd erg gek geweest op Engels, maar zag Frans niet zitten vroeger. Tegenwoordig valt het wel mee, maar schriftelijk is hij er nog steeds niet gek op. Maar zo in spelvorm vindt hij het fantastisch en doet hij echt zijn best. Hij leert gelukkig erg snel en dat is natuurlijk een pluspunt als je niet zo gek bent op studeren. Hij leert wel heel graag, maar op leuke en uitdagende manieren. Aan mij om die te verzinnen! :-)

Maar dat doe ik graag, hoe creatiever hoe liever. Als ik het maar met de computer kan ontwerpen, dan is ’t allemaal oké voor mij. :-)

Nog iets waar ik ervaring in opdeed door mijn bijbels werk: het maken van kruiswoordpuzzels. Al mijn kinderen vinden dat meestal een leukere manier om woorden te moeten schrijven dan gewoon invullen op een lijntje. (Plus dat het op die manier ook nuttiger en meer stimulerend is voor het ontwikkelen van hun hersenen!) Dus nu bied ik mijn zoon de Franse woorden die hij moet kennen tegen de examens, aan in kruiswoordpuzzels die ik zelf maak, en ook via dat materiaal dat ik bij Abimo op de boekenbeurs kocht. (Ook weer van ELI, Abimo.)

En mijn 3 oudste dochters ben ik nu ook kruiswoordraadsels in het Latijn beginnen geven! (Dat is een ander verhaal, voor een volgende blog...) Dat ik daar nooit eerder aan gedacht heb! Een zeer doeltreffende afwisseling van het gewoon invullen op lijntjes. Een groot pluspunt is, dat er zo steeds een bepaalde mate van zelfcontrole mogelijk is, omdat een (ant)woord altijd precies in de vakjes moet passen. Op die manier is er veel minder kans op fouten dan via het invullen op een lijntje!

Van de meeste methodes die ik in dit blog opnoemde, maakte ik eigenlijk al jaren gebruik, maar niet altijd in voldoende mate, en daardoor dus eigenlijk niet doeltreffend genoeg. Daar is nu dan eindelijk verandering in gekomen! Joepie, een deel van mijn nieuwe lesdoelen is al bereikt. Maar we zijn nog niet volledig waar ik ons hebben wil. Toch ben ik op dit moment al heel tevreden. En vooral hoopvol dat mijn verdere plannen stap voor stap ook wel in orde zullen komen. Ik heb, zoals steeds, ook al deze dingen weer aan Jehovah voorgelegd. En echt, ik kom net uit een lange depressie (oktober en november), en één van de (vele) redenen was dat ik er van overtuigd was geraakt dat er weer geen veranderingen gingen komen, dat het me weer niet ging lukken! Maar Jehovah gaat wel altijd door, ook wanneer wij het even opgeven… En nu besef ik opeens dat ook dit keer hij WEER mijn gebeden verhoorde!

Nog één obstakel hebben we te overwinnen: wiskunde. Maar da’s nog niet voor direct, ben al heel blij en dankbaar dat ik de taallessen (Latijn en Spaans voor de 3 oudsten en Frans en Engels voor de 2 jongsten) doeltreffender heb kunnen maken! Dat vind ik een stuk belangrijker dan wiskunde, dus daar verbeteringen in aanbrengen had prioriteit. Ik heb door de jaren heen geleerd dat geduld een heel belangrijke eigenschap is bij onderwijs. Wat niet meteen lukt, komt later wel. Niet opgeven, volhouden, soms even een plan in de kast steken en geduldig afwachten, het komt uiteindelijk wel. Ik merkte steeds dat prioriteiten stellen zeer belangrijk is. En ook: niet teveel doelen ineens opstellen. Wanneer men bepaalde doelen bereikt heeft, kan men weer nieuwe doelen toevoegen. Als een kind klein is, kan dit bijvoorbeeld zijn: eerst leren lezen. Is dat doel bereikt, dan kan men een heleboel andere dingen beginnen toe te voegen. Is er naast het leren lezen nog plaats voor enkele andere doelen, dan kunnen die natuurlijk worden toegevoegd. Maar nooit ten koste van je prioriteiten. Soms moet men eerst iets afmaken of ergens een goede routine in ontwikkelen voordat men een volgend doel toevoegt. Of eerst een bepaald doel bereiken voor men een volgend doel KAN bereiken. (Om bijvoorbeeld te kunnen schrijven moet je toch eerst kunnen lezen hè, zodat je weet wat je schrijft…)

Ik weet dat ik nu eerst erover moet waken dat we deze veranderingen in onze routine opnemen en houden, voordat ik weer andere doelen toevoeg!

Leren lezen

Ik ben meestal begonnen met mijn kinderen te leren lezen tussen hun 3 en 4 jaar. Bij mijn eerste kind een tijdje zelfs nog vroeger: rond +/- 9 maanden. Toen was ik al hevig op zoek, want ik wou mijn kind zo snel mogelijk leren lezen zodat ze op die manier ook Jehovah zou kunnen leren kennen via de bijbel en de bijbelse publicaties.

Ik had daar voor het systeem “Happy Genius” aangekocht, waar ik ergens iets over gelezen had. Het werkt echt, maar je moet het natuurlijk wel regelmatig onderhouden. Wat er bij mij dus niet van kwam. Niettemin, de rode basiswoorden van dat systeem kenden mijn kinderen daardoor al snel, al heb ik die dus nadien telkens pas later aangeleerd. (Later kwam ik te weten dat het geen “veilige” woorden waren, maar meer daarover verder in deze blog.) Ik had zelf nog de naam “Jehovah” toegevoegd aan de achterkant van één van de woordkaarten en die heb ik sindsdien elk van mijn kinderen steeds eerst geleerd. :-)

Later ontwikkelde ik mijn eigen systeem, wat wel vol te houden was voor mij, en zelfs nog beter werkte omdat het aan meerdere doelen tegelijk beantwoordde.

Ik ben begonnen met Natascha regelmatig les te geven toen ze 3,5 jaar was. Pas meer dan een jaar later ben ik eigengemaakte leesoefeningen beginnen toevoegen. (Maar bij de volgende kinderen begon ik hier dus reeds veel vroeger mee.) Ik ben begonnen met prentjes uit te knippen in speelgoedboekjes enz. Bij de Lidl verkochten ze toen juist lege huishoudetiketten. Zo kwam ik op het idee om daarop de woorden te schrijven en haar die dan bij de juiste prentjes te laten plakken. (Want zelf laten schrijven is op die leeftijd echt geen optie, tenzij je een kind hebt dat niets liever doet natuurlijk en per uitzondering dit al echt kan.) Ik las eerst luidop de woorden voor op de etiketten en wees ze tegelijk ook aan. Nadien gaf zij ze dan de juiste plaats op haar blad.

Later ben ik ook dingen zelf gaan tekenen en wat ik niet kon, gaan overtrekken van afbeeldingen. Ik heb nog heel wat middelen geprobeerd om dit werk te vergemakkelijken en minder tijdrovend te maken. Het kwam er op neer, dat het enkele jaren eindeloos veel teken-, kopieer- knip- en plakwerk geweest is! Als je één kind hebt, is dat geen moeite, maar met meerdere kinderen… (Hoera voor de komst van de computer in dit gezin!)

Dit systeem met zelfklevende etiketten was meteen raak! Kleuters en ook oudere kinderen vinden het haast altijd fantastisch om stickers te kunnen plakken.

Later ben ik dan bij een boekenwinkel op zoek gegaan naar eerste leesboekjes. Die waren van de leesmethode maan-roos-vis. Daarin stonden belangrijke tips over “veilig” leren lezen. Zo kwam ik er achter dat je sommige woorden nog moet vermijden, dat je alleen woorden mag aanleren die klinken zoals je ze schrijft. Dus wel: maan, roos, vis, teen, pen enz. Maar niet: bed, rood, lach, enz. Deze klinken als: bet, root, lag. Dit is om verwarring en verwisseling te voorkomen. (En voor kinderen met aanleg voor dyslexie is dit nog meer belangrijk, wat tegenwoordig toch veel voorkomt.) Ook het “verklanken” van de letters is belangrijk. Veel ouders leren hun kind al in de kleutertijd het alfabet opzeggen. Maar dat is nu net verkeerd. Zo leren ze de letters verkeerd uitspreken (aa bee em es…) en dit maakt het juist moeilijker om te leren lezen. Ik maakte die fout daarvoor dus ook met mijn eerste kind. Toen ik dit te weten kwam, ben ik onmiddellijk begonnen met alles te verklanken, en echt, ze vloog vooruit! Binnen de kortste keren kon ze alles lezen. Ze had dit veel vroeger gekund, moest ik over dat verklanken van het begin af geweten hebben. Het bleek het enige obstakel te zijn dat tussen haar en het daadwerkelijke lezen, stond!

Dus als je bv. het woord “maan” aanleert, zeg je NIET “em aa en” (als je dat vlot achter elkaar zegt, hoor je GEEN “maan” maar “emaaen”!), MAAR “mmm aaa nnn” (als je dat vlot achter elkaar zegt, hoor je WEL “maan”!). Of bij het woord “vis” zeg je NIET “vee ie es”, MAAR “vvv i sss” (dus ook niet “vvv ie sss”, want dan zeg je eigenlijk “vies”). Man wordt dan “mmm a nnn” enz. Zo leren ze al snel klanken herkennen en combineren met wat ze zien. Zodra ze dat verklanken onder de knie hebben, kunnen ze eender welk soortgelijk woordje lezen dat ze nog nooit gezien of gehoord hebben.

Het doel van dat verklanken is dus dat ze door de gelezen klanken steeds vlotter na elkaar te zeggen, ze op die manier ontdekken dat ze wel degelijk woordjes aan het uitspreken zijn en dus kunnen lezen! Ze gaan dit dan toepassen op alles wat ze tegenkomen, en zo lezen ze al snel overal woorden en zinnen.

Verder moet je ook nog lettergrepen vermijden. Pas als een kind het technisch lezen van die “veilige” woorden onder de knie heeft, dan voeg je langzaam aan de moeilijkere woorden toe. Tussen hun 6 en 7 jaar, terwijl andere kinderen op school nog zaten te zwoegen op hun allereerste woordjes, konden onze kinderen al alles lezen wat ik ze voorschotelde, zelfs de meeste moeilijkere woorden. Wanneer ze het technisch lezen onder de knie hebben, dan pas komt het begrijpend lezen. Eenvoudige teksten op hun niveau begrepen ze al zodra ze het technisch lezen onder de knie hadden (tussen hun 5 en 6 jaar). De moeilijkere teksten (zoals bv. in de bijbel), tussen hun 6 en 7 jaar. Vanaf dan is het alleen nog maar een kwestie van de betekenis van nieuwe en vreemde woorden leren kennen, om teksten volledig te kunnen begrijpen. Maar dit mocht dus evengoed in een encyclopedie zijn als in een kinderboek.

Wanneer ze toe waren aan lettergrepen (nadat ze dus “veilig” hadden leren lezen), leerde ik hen langere woorden opsplitsen in kortere stukjes. Ze moesten dan hun vinger gebruiken om een deel van een woord af te dekken en zo op te schuiven tot ze elk deeltje gelezen hadden en dan het hele woord konden vormen. In het begin moeten ze dit vaker doen met hetzelfde woord, voordat ze doorhebben wat er staat. Maar al na een paar keer oefenen waren ze er mee weg. Aangezien ze al die korte woorden zoals in de maan-roos-vis-methode, al onder de knie hadden op dat moment, waren woorden met lettergrepen vaak gewoon een combinatie van zulke kortere woordjes. Eens ze dat doorhadden, konden ze ook onbekende woorden met lettergrepen “ontcijferen”. In het begin zijn vooral “open” lettergrepen een moeilijkheid, omdat die tegen hetgeen ze leerden, ingaan. Maar als hun basiskennis over lezen stevig en degelijk is, hebben ze alleen maar elke keer een nieuwe regel toe te voegen en zijn ze al snel terug zelfzeker over hun kunnen.

Ik weet nog hoe mijn zoontje van +/- 7,5 jaar, mij op een dag kwam vragen of ik wist hoe je bij orka’s (één van zijn favoriete dieren) kon zien of het een mannetje of een vrouwtje was. Aangezien ik dat niet wist, was ik wel benieuwd naar zijn uitleg. Hij kon me netjes vertellen hoe je dat zag. Hij klonk als een verstandige jongen van 10 jaar of ouder. Hij had dit net gelezen in een informatieve boek over dieren... Ik stond versteld en was dolgelukkig! Want, tot voordat hij begrijpend kon lezen, voelde hij zich totaal niet aangetrokken tot het kunnen lezen. Dus daar was ik wel een beetje ongerust over, aangezien onze dochters haast allemaal amper konden wachten om zelf te kunnen lezen… Maar zodra hij ontdekte dat hij zulke dingen te weten kon komen, is hij de ene informatieve boek na de andere gaan verslinden :-). Wat dus resulteerde in zo’n situaties als hierboven, dat hij mij een hele uitleg kwam geven over wat hij nu weer eens ontdekt had. :-) Onze meisjes hielden meer van verhalen op die leeftijd, maar hem maakte je blij met encyclopedieën en andere informatieboeken! :-)

Ik heb dit steeds gestimuleerd door, telkens hij ergens iets interessant las in het begin dat hij kon lezen, hem er de aandacht op te vestigen dat hij zo nog veel meer te weten ging kunnen komen als hij goed zijn best bleef doen op zijn leesoefeningen. En voilà. Hij leest nog altijd heel graag.

Bij mijn eerste kind, Natascha, had ik ook vlot een stimulatiemiddel gevonden. Zij hield als kleutertje al snel van boeken en wou weten waar de verhalen/woorden erin over gingen.

Nu, wat mij zelden lukte, was haar voorlezen. Ik deed dat wel eens, maar het was echt maar heel zelden. Veel ouders lezen hun kinderen haast elke avond voor enz. Ik hield dat nooit vol, had daar het geduld niet voor. Vond dat ook vrij nutteloos toen. Later kwam ik te weten dat dit ook bedoeld is om taalvorderingen te stimuleren bij een kind enz. Maar aangezien mijn kinderen allemaal jonger konden lezen dan schoolgaande kinderen, en dit steeds probleemloos, heb ik hen duidelijk geen tekort gedaan op dat vlak door hen zelden of nooit voor te lezen.

Dus telkens als Natascha kwam vragen waar een boekje over ging, dan moedigde ik haar aan om maar flink haar leesoefeningen te blijven doen en dan zou ze dat zelf kunnen lezen en ontdekken. En dat werkte echt. Want natuurlijk, dag in dag uit zo’n werkbladen maken, gaat ook wel eens vervelen. Dus als de zin even weg was, dan stimuleerde ik haar met het vooruitzicht eindelijk te weten te kunnen komen wat er in al die boeken staat… :-) Beloven dat je een boek gaat KUNNEN lezen is zo eens iets anders dan beloven dat je een koekje gaat krijgen hè… hihi.

Wel, vanaf het moment dat ze kon lezen, heeft ze die boeken vastgegrepen en amper nog losgelaten! De meeste van de leesboeken die ik heb, heb ik vooral voor haar gekocht. Ik ben er zeker van dat ze toch minder gestimuleerd was geweest om zo vlot te willen lezen, als ze al die verhaaltjes al had gekend door het voorlezen…

Onze 5 kinderen lezen allen echt fantastisch. Ze spreken hun woorden mooi uit, vloeiend, lezen met de juiste nadruk, letten op de leestekens, enz. (naargelang hun leeftijd natuurlijk). Ook in andere talen doen ze steeds hun best om dit toe te passen. Ze kregen hiervoor al eindeloos veel complimenten (en ik ook). :-)

Dus mijn eigen leesmethode is ZEER geslaagd en daar ben ik echt wel fier op en vooral Jehovah heel dankbaar voor! Want ook dit vroeg ik aan hem toen ik met dit alles begon. Ik wou dat mijn kinderen zo snel en zo goed mogelijk zijn Woord konden onderzoeken, zodat ze hem ook zouden leren kennen.

Het kunnen lezen het allerbelangrijkste is dat je een kind kunt geven! Als ze kunnen lezen, kunnen ze al het andere leren. Het is als het ware de deuropening naar de rest van de wereld. Ik kon daar niet vroeg genoeg mee beginnen!

In het begin leerde ik Natascha willekeurige woorden. Maar toen ik die richtlijnen van maan-roos-vis leerde kennen, ben ik permanent overgestapt op alleen “veilige” woordjes. Later ben ik dat steeds gaan verfijnen. Ze kregen dan om de dag 2 nieuwe woordjes aangeboden, die heel verschillend waren, om verwarring te voorkomen. De andere dag kregen ze dan een herhalingsoefening en dan de volgende dag weer nieuwe toegevoegd enz. Op den duur kregen ze dagelijks een nieuw woord, soms zelfs meerdere, naargelang ik bemerkte dat een kind aankon. Ik liet die nieuwe woordjes ook steeds een tijd op het bord staan, zodat ik ze nog eens kon aanwijzen en voorlezen als dit nodig was en ze ook visueel goed ingeprent werden. (Zoals met die kaarten van Happy Genius. Een methode die ik nu trouwens niet meer kan aanraden, vanwege de “onveiligheid” van de daarbij gebruikte woorden.) Later ben ik er dan tekeningetjes gaan naast zetten, om te helpen onthouden wat de woorden betekenden.

Tijdens de kleuterperiode van mijn jongste dochter Ashanti, had ik eindelijk een computer (2006) en ben ik die methode gaan maken met de computer. Ik maakte flashkaarten met de nieuwe woordjes op (gewoon een blad met meerdere woordjes op in verschillende kleuren en dikke letters met de afbeelding van elk woord erbij) die ik dan aan het bord hing totdat ze die woordjes kende. In de loop van de week kreeg ze dan die woordjes toegevoegd op haar werkbladen, naast de vorige die ze al deels kende, en zo leerde ze elk week een reeks nieuwe woordjes lezen en werden de oude regelmatig herhaald. Ik hoefde die zo meestal nog maar één keer voor te lezen voor de juiste uitspraak, als ik zo’n flashkaart aan het bord hing. Aangezien nu de afbeeldingen erbij stonden en ze dus zelf kon zien wat elk woord betekende. Zo kon ik de methode serieus verrijken en uitbreiden door prentjes te gebruiken, want mijn eigen tekentalent is niet zo uitgebreid dat ik al die woorden steeds juist kon illustreren… hihi. De gekende flashkaarten stak ik in een mapje, zodat ze altijd iets terug kon gaan opzoeken als ze het niet meer zeker wist. Een op maat gemaakte woordenboek dus eigenlijk. :-)

Dagelijks deze oefeningen geven, is wel heel belangrijk in de kleutertijd. Zo’n kleintje vergeet snel als het een tijdje daar niet mee bezig is, gewoonweg omdat er dagelijks ook nog zoveel andere dingen te ontdekken vallen in zo’n kleuterleven. En dan moet alles weer herhaald worden, waardoor heel het kunnen-lezen-proces weer opgeschoven wordt natuurlijk. Als ik een periode geen tijd had om nieuwe woorden toe te voegen aan de al gekende woorden, dan gaf ik gewoon herhalingsbladen. Zodat de oude toch in de herinnering bleven en het leren gestimuleerd bleef, en ik nadien weer gewoon nieuwe woorden kon toevoegen.

Één van de hoofdredenen dat ik al snel ben begonnen met een eigen methode te ontwikkelen, is dat het leren-lezen-materiaal dat verkrijgbaar is, steeds ontworpen is voor 6-jarige kinderen, die ook al in de mogelijkheid zijn tegelijk te leren schrijven. Dus om 3 à 4-jarigen te leren lezen, moest ik een methode vinden waarbij ze niet moesten schrijven. Naast de stickers wisselde ik af met knip- en plakoefeningen en ook lijntjes trekken, zodat hun schrijfvaardigheid wel gestimuleerd en ontwikkeld werd. Maar die werd verder natuurlijk ook nog ontwikkeld bij de andere lessen die ze kregen.

Ik legde me de eerste jaren telkens wel vooral toe op het leren lezen, want zoals ik al aanhaalde, dit opent de deur naar al het andere!

Onze benodigdheden

Wat ik ervaar als belangrijk, praktisch en nuttig bij het geven van huisonderwijs:

VEEL boekenkasten :-), veel schrijfgerief, stiften, kleurtjes, lijm, scharen, papier enz. Tenminste als je meerdere kinderen hebt natuurlijk. Als je maar één leerling hebt, geraak je spullen niet zo snel kwijt hè. Maar in een huis met meerdere personen wordt regelmatig iets “verloren” gelegd. Het lijkt wel of iedereen hier zo zijn eigen mening heeft over waar iets "opgeruimd" dient te worden... Hihi.

Een computer en een aantal leerzame programma’s of spellen is ook een grote hulp.

Zelf verkies ik laptops. Nemen veel minder plaats in en ze zijn enorm aanpasbaar aan situaties door hun mobiliteit. Wij kunnen evengoed bij goed weer vrij vlot onze “klas” naar buiten verhuizen, laptop(s) inclusief. Om les te geven, heb ik meestal enkel mijn laptop nodig. Aangezien ik al het lesmateriaal altijd inscan na aankoop en dus zo onmiddellijk bij de hand heb, in plaats van een berg kaften voor 5 verschillende leerjaren nodig te hebben (zoals in de tijd toen ik nog geen computer had: vaak een bureau vol kaften, papier en boeken!).

Of zoals tijdens de afgelopen examens: een laptop op mijn bureau in mijn slaapkamer plaatsen waar het kind in kwestie dan in alle rust op kon oefenen en voorbereiden voor die examens.

Een bord is ook wel handig. Heb het meerdere jaren zonder gedaan. En dat gaat ook. Maar toen ik er eenmaal één had, wou ik het toch niet meer kwijt. Het maakt iets uitleggen stukken eenvoudiger! Ook heb je dan de mogelijkheid om meerdere zaken tegelijk duidelijk te maken of aan meerdere kinderen tegelijk = weer besparing van tijd, energie en onkosten. (Anders gebruikte ik meer papier om dingen op uit te leggen, maar een bord is dus afveegbaar en telkens opnieuw te gebruiken.)

Onze boekenkasten zijn gevuld met een rijke verzameling van informatieboeken, voor alle leeftijden. We hebben wel over elk onderwerp iets, over het meeste zelfs meerdere boeken. We hebben dus onze eigen bibliotheek, vlak naast onze bureaus. Dat kocht ik natuurlijk niet allemaal ineens, maar deed er vele jaren over om dat alles te verzamelen.

Sommigen verkiezen hiervoor naar de openbare bibliotheek te gaan en ja, ik deed dat vroeger in mijn jeugd ook. Maar voor ons bleek het veel praktischer dit in huis te hebben. Als we telkens ons opzoekwerk zouden moeten uitstellen tot de dag dat we eens de kans hebben naar de bibliotheek te trekken, dan zou er veel werk blijven liggen. Ik verkies dat mijn kinderen hun werk zo snel mogelijk afwerken. Ik bemerkte al vaak dat wanneer iets uitgesteld wordt, het er vaak ofwel niet meer van komt, ofwel het zodanig lang wordt uitgesteld dat we amper nog weten waar het over ging of niet meer van toepassing is. Dus ik verkies dat ze alles thuis kunnen opzoeken en er direct werk van kunnen maken, zonder uitstel. (Nog maar gezwegen over de eindeloze afleidingen in een bibliotheek… Ik kon daar vele uren doorbrengen omdat daar zoooooooveel te zien valt!)

Zelf vond ik boeken voor ons gezin en in mijn gezondheidssituatie, een noodzakelijke investering. Maar je kunt dus eventueel onkosten besparen als het in jouw situatie wel haalbaar is om opzoekwerk in de openbare bibliotheek te doen. En als je kinderen oud en verantwoordelijk genoeg zijn, is via het internet opzoeken, ook een goedkoper alternatief dan zelf veel boeken kopen natuurlijk. (Ook veel makkelijker om prentjes te zoeken en te gebruiken in werkstukken.)

Verder is het belangrijk dat elk kind een eigen plaatsje heeft om aan zijn/haar lessen te kunnen werken. Heb je niet de ruimte voor aparte bureaus of is dit financieel niet haalbaar, dan kun je aan een gezamenlijke tafel/bureau dit doel bereiken door elk een eigen bureauonderlegger te geven. Maar een eigen plek is dus echt wel een noodzaak, ook als je maar één leerling hebt.

Ik heb één grote boekenkast met informatieboeken, dan een andere die men de “doe”-kast kan noemen, een “activiteitenkast”. Deze kast is gevuld meer in de richting van het Montessori-systeem. Met allerlei spellen en materialen om zelf mee aan de slag te gaan, te ontdekken en te leren, vaak op een plezierige manier.

De derde kast is vooral gevuld met kaften. Zowel met de werkbladen die nog gepland zijn, als met wat er al gedaan is (tijdens het afgelopen lesjaar, de rest is weggeborgen op zolder, want met 5 kinderen staat al snel alles overvol hihi).

Verder vindt men in die kast de boeken en materialen die in de andere 2 kasten niet meer bij gingen. :-)

(Kasten: Ikea Expedit 25 vakken plus opzetstuk 5 vakken.)

Elk jaar gaan we naar de boekenbeurs, en elk jaar moet ik daardoor mijn kasten grondig herschikken om het nieuwe materiaal er weer allemaal bij te krijgen. Dat is telkens opnieuw een serieus gepuzzel. Maar wonderwel lukt het haast altijd! Begrijpen wie begrijpen kan: een overvolle ruimte zodanig herschikt krijgen dat er toch nog meer bij kan! En elke keer zijn we er van overtuigd dat er nu ECHT niets meer bijkan… Hihi.

Gezinnen die met huisonderwijs willen beginnen en bij ons een kijkje komen nemen om te zien hoe dat er bij ons uitziet, schrikken meestal enorm. Dat kan nogal overweldigend zijn ja, als je zo bij ons voor het eerst binnenkomt. Zoiets als: oh nee, waar begin ik aan? Moet ik dat allemaal kopen? Daar heb ik geen plaats voor, hoe moet dat dan, enz.

Ik heb dat ook niet op één twee drie gekocht hè. Plus ik heb 5 kinderen. Plus ik ben al meer dan 12 jaar bezig met “verzamelen”. Plus, ik bèn een “verzamelaar” hihi.

Door mijn ervaring alleen al hoeft het bij een ander er zo nooit uit te gaan zien. Haha…


Natuurlijk kan het met veel minder! Je beslist zelf over wat je wilt gebruiken. Jij weet het beste (of je gaat dat nog te weten komen) wat jij en je kind nodig hebben.

Ja het is een feit: een groot deel van ons leven, ons huis, ons dagelijks ritme, staat bij ons in het teken van het huisonderwijs. Maar dat was daar niet zomaar ineens hè, dat is een groeiproces van jaren geweest. Ik ben ook begonnen met maar enkele boeken, enkele kaften, 1 boekenkast, 1 bureau en een bijzettafeltje, 1 pak papier… En… één leerling! :-)